Αντιεξουσιαστές στην Εξουσία: το πιο σύντομο ανέκδοτο της (Πασοκικής) εξουσίας
Ένα από τα κύρια προβλήματα που καλείται να αντιμε τωπίσει η πολιτική αριστερά είναι αυτό της εξουσίας και της άνισης κατανομής της.
Τι είναι, λοιπόν, η εξουσία, που τόσο μας βασανίζει αλλά δεν είναι για όλους μπελάς αλλά ευκαιρία και κάτι το θετικό; Σύμφωνα με μία εκδοχή, εξουσία είναι «η ικανότητα να επηρεάζουμε την συμπεριφορά ενός άλλου ατόμου μέσω κάποιας μορφής κύρωσης»[1] ή αλλιώς «η ικανότητα ενός δρώντος υποκειμένου να επιτύχει τους στόχους του παρά την αντίσταση»[2] ή, ακόμη, «η ικανότητα ατόμων ή ομάδων να πείθουν άλλα άτομα ή ομάδες ή να επηρεάζουν τις πεποιθήσεις ή τις ενέργειές τους».[3]
Όμως, η έννοια της εξουσίας δεν έχει μόνο αυτή τη διάσταση. Η πρώτη διάσταση είναι αυτή που ο St. Lukes θεωρεί ως την «πιο λεπτή» από τις τρεις: «Το να έχεις εξουσία είναι το να είσαι ικανός να ξεχωρίζεις από τον κόσμο».[4] Η άσκηση της εξουσίας εξισώνεται με την ικανότητα να υπερισχύσεις έναντι των αντίθετων προτιμήσεων των άλλων ανθρώπων» [5]. Η δισδιάστατη άποψη περί εξουσίας είναι «η κινητοποίηση της προκατάληψης»: η εξουσία ασκείται «με τον έλεγχο της ημερήσιας διάταξης» και «την ανάδειξη μόνο ορισμένων θεμάτων ως σημαντικών» τα οποία, ως εκ τούτου, μπορούν «να τεθούν στη δημόσια συζήτηση.»[6]
Τέλος, η τρισδιάστατη άποψη περί εξουσίας ενσωματώνει όλες τις διορατικές σκέψεις των άλλων δύο διαστάσεων αλλά δίνει επιπλέον έμφαση στο ρόλο των πολιτικών συμφερόντων και ασπάζεται τη θέση ότι οι επιθυμίες και οι πεποιθήσεις των ανθρώπων μπορούν να τροποποιούνται και να διαμορφώνονται με τρόπο τέτοιο που να μπορεί να θεωρηθεί ότι έρχονται σε αντίθεση με τα θεμελιώδη συμφέροντά τους.[7] Σ’ αυτές τις απόψεις ήρθε να προστεθεί η άποψη ότι η εξουσία δεν ενοικεί μόνο στους επίσημους πολιτικούς και κοινωνικούς θεσμούς αλλά είναι μια ιδιότητα που είναι διάχυτη στο πλαίσιο ενός δικτύου κοινωνικών σχέσεων: «…η εξουσία είναι παντού, όχι επειδή αγκαλιάζει τα πάντα, αλλά επειδή προέρχεται από παντού.» [8]
[1] Ball A.R. and Peters B.G. (2000) Modern Politics and Government. London: McMillan, σελ.3 4.
[2] Weber M. (1978/1921) Economy and Society. Berkeley: University of California Press.
[3] Koontz H. and Weihrich H. (1993) Management. New York: McGraw-Hill Book Co.
[4] Lukes St. (1986) “Introduction” in Lukes St. (ed.) Power. Oxford: Blackwell.
[5] Dahl R. (1961) Who Governs? Democracy and Power in An American City. New Haven, CT: Yale University Press.
[6] Bachrach P. and Baratz M. (1962) “Two faces of power” American Political Science Review. Vol. 56, σελ. 947-952.
[7] Lukes St. (2007) Εξουσία: μια Ριζοσπαστική Θεώρηση. Αθήνα: Εκδ. Σαββάλας, σελ.
[8] Foucault M. (1981) The History of Sexuality: An Introduction. Harmondsworth: Penguin. [Ελλ.έκδοση: Φουκώ Μ. (1982) Η ιστορία της σεξουαλικότητας, τόμος 1. Αθήνα: Εκδ. Ράππα]
