Πρωτοποριακή απόφαση για κατέβασμα κεραίας στη Λάρισα
Το δικαστήριο έκανε δεκτή αγωγή 18 κατοίκων της περιοχής και απαγορεύει τη λειτουργία της, αποδεχόμενο ότι η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει προβλήματα υγείας στους ανθρώπους. Το δικαστήριο, με εισηγητή τον πρωτοδίκη Σπύρο Μελά, ουσιαστικά στηρίζεται στην αρχή τής προφύλαξης. Δέχεται δηλαδή ότι «κρατούσα φαίνεται να είναι η άποψη ότι προκαλούνται βλάβες στον άνθρωπο, όταν αυτός εκτίθεται συνεχώς στην ακτινοβολία και βρίσκεται σε πολύ μικρή απόσταση από την πηγή της. Αποψη η οποία βέβαια δεν διαθέτει πλήρεις αποδείξεις, γι' αυτό και το ζήτημα είναι ακόμη ανοικτό στην επιστημονική έρευνα. Εκείνο όμως το οποίο αποδεικνύεται πλήρως είναι ότι από τη διάσταση απόψεων της επιστημονικής κοινότητας προκαλείται εύλογη και όχι φανταστική αβεβαιότητα του πληθυσμού, ο οποίος κατοικεί στην περιοχή όπου είναι εγκατεστημένη η κεραία.
Η αβεβαιότητα αυτή δεν αίρεται από σχετική γνωμάτευση της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας (ΕΕΑΕ), η οποία ούτε κατά την εξέταση της μελέτης που της υπεβλήθη διενήργησε έλεγχο, ούτε στη συνέχεια απεδείχθη ότι προέβη σε μετρήσεις, ούτε αποδεικνύεται ότι η εκπομπή τής κεραίας, καθ' όλη τη διάρκεια της λειτουργίας της, δεν υπερβαίνει τα όρια ασφαλούς έκθεσης. Επικαλούμενη δε την αρχή τής προφύλαξης, που εισήχθη στο Κοινοτικό Δίκαιο με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, αναφέρει ότι "μόνη η ύπαρξη ενδείξεων ως προς πιθανούς κινδύνους σοβαρής βλάβης, μη δυναμένους να αποκλεισθούν με βάση τα επιστημονικά πορίσματα, επιβάλλει τη λήψη περιοριστικών μέτρων στην κυκλοφορία αγαθών ή στην ανάπτυξη δραστηριοτήτων..."».
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 02/04/2007
Απόφαση Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης 19983/2006
Από τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων Ι. Κ. και Ε. Π, που εξετάστηκαν στο ακροατήριο του δικαστηρίου αυτού, από όλα τα έγγραφα που προσκομίζουν και επικαλούνται οι διάδικοι, από τις ομολογίες τους, που περιέχονται στα έγγραφα σημειώματα τους και από όλη τη διαδικασία, πιθανολογήθηκαν τα ακόλουθα: Η πρώτη των καθών με την επωνυμία «Τ. Ε.» πρώην «Σ. Ε.» μίσθωσε από το δεύτερο καθού τους απαραίτητους χώρους του δώματος της διώροφης οικοδομής που βρίσκεται στον οικισμό Πιυλίδη στο Φίλυρο θεσσαλονίκης, προκειμένου να εγκαταστήσει και λειτουργήσει σταθμό βάσης κινητής τηλεφωνίας, για χρονικό διάστημα εννέα ετών. Για το σκοπόν αυτό η καθής έλαβε
α') την αριθμ. 255/39 από 14.6.2002 άδεια κατασκευής και λειτουργίας κεραίας της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων,
β') την αριθμ. Μ.1/411/542 από 3.4.2002 σύμφωνη γνώμη της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας (ΕΕΑΕ) και
γ') την 32255/19.12.2002 έγκριση εγκατάστασης δομικών κατασκευών της πολεοδομίας θεσσαλονίκης.
Στη συνέχεια προέβη στην εγκατάσταση στον ως άνω μισθωμένο χώρο του δώματος σταθμού βάσης κεραίας κινητής τηλεφωνίας, προκειμένου να μη γίνει αντιληπτή η κεραία από τους περιοίκους, την κάλυψε με μεταλλικό κιβώτιο - κουβούκλιο, έτσι ώστε να δίνει την εντύπωση ότι πρόκειται για μεταλλική ντουλάπα ή εξάρτημα κλιματισμού. Για τον ίδιο λόγο παρέλειψε άλλωστε να τοποθετήσει κοντά στη βάση της ευανάγνωστη ανεξίτηλη πινακίδα, στην οποία θα αναγράφεται η επωνυμία ή το ονοματεπώνυμο του κατόχου και ο αριθμός εγγραφής κατασκευής κεραίας, όπως είχε υποχρέωση (άρθρο 1 παρ. 3 εδ. β' του ν. 2801/2000). Η περιοχή στην οποία έγινε η εγκατάσταση της κεραίας είναι κατοικημένη και σε επαφή με το ακίνητο στο οποίο είναι αυτή εγκατεστημένη βρίσκονται κατοικίες, ενώ σε απόσταση 315 μέτρων στεγάζεται το 3ο Νηπιαγωγείο Φιλύρου, σε 530 μέτρα το 1 ο Νηπιαγωγείο και σε 620 μέτρα το Δημοτικό Σχολείο Φιλύρου. Η εγκατάσταση του επίδικου σταθμού κινητής τηλεφωνίας έχει προκαλέσει μεγάλη ανησυχία και πανικό στους κατοίκους της περιοχής για την υγεία τους από τις βλαπτικές συνέπειες που είναι δυνατόν να προκληθούν από την εκπομπή ακτινοβολίας από τον επίδικο σταθμό. Ενόψει αυτών 35 κάτοικοι του αιτούντος Δήμου διατύπωσαν εγγράφως σ' αυτόν τις διαμαρτυρίες τους για την εγκατάσταση της επίδικης κεραίας, η οποία έγινε πρόσφατα αντιληπτή από αυτούς. Τα όρια προφύλαξης του κοινού από την εκπεμπόμενη από μια τέτοιου είδους κεραία ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία ορίζονται στο άρθρο 6 της ΚΥΑ 53571/3839/2000, κατά την οποία ανώτερο όριο ασφαλείας είναι τα 4,5 W/m2. Η ένταση λοιπόν της ακτινοβολίας κατά το χρόνο τοποθέτησης της κεραίας έπρεπε να είναι μικρότερη του 80% του ανωτέρω ορίου ασφαλείας των 4,5 W/m2. Ήδη με τον πρόσφατο νόμο 3431/2006 «περί ηλεκτρονικών επικοινωνιών και άλλες διατάξεις» (άρθρο 31 παρ. 9 και 10) τα όρια εκπομπής μειώθηκαν ακόμη περισσότερο και συγκεκριμένα σε ποσοστό 70% των ανωτέρω ορίων, ενώ ρητά ορίστηκε ότι αν υπάρχει βρεφονηπιακός σταθμός, νοσοκομείο ή γηροκομείο σε απόσταση 300 μ. από την κεραία, τα όρια εκπομπής μειώνονται σε ποσοστό 60% των ορίων της προαναφερομένης ΚΥΑ. Για την επίδραση της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας και τις βλάβες που προκαλεί στον ανθρώπινο οργανισμό έχουν διατυπωθεί από τους επιστήμονες διαφορετικές απόψεις. Πολλοί είναι αυτοί που υποστηρίζουν ότι προκαλούνται βλάβες στον άνθρωπο, όταν αυτός εκτίθεται συνεχώς στην ακτινοβολία και βρίσκεται σε πολύ μικρή απόσταση από την πηγή της, καθώς και όταν υφίσταται υπέρβαση των θεσπιζόμενων ορίων ασφαλείας, όπως αυτά έχουν οριστεί ανωτέρω. Μετρήσεις διενεργούνται περιοδικά από τις αρμόδιες υπηρεσίες, πλην όμως, ενόψει της ως άνω περιοδικότητας, πάντα υφίσταται κίνδυνος υπέρβασης, με πιθανή πρόκληση επιβλαβών συνεπειών στον άνθρωπο, ο οποίος αδυνατεί άμεσα να τις αντιληφθεί. Είναι γεγονός ότι στην επιτόπια μέτρηση, που διενεργήθηκε από την ΕΕΑΕ στις 16.2.2006, δεν παρατηρήθηκε υπέρβαση των ορίων ασφαλείας που έχουν τεθεί από την ΚΥΑ. Εκείνο όμως που δημιουργεί προβληματισμό είναι οι μεγάλες αποκλίσεις που παρατηρούνται στα επίπεδα έντασης, οι οποίες εύλογα γεννούν στον αιτούντα και στην προσθέτως υπέρ αυτού παρεμβαίνουσα αλλά και στο δικαστήριο την υποψία περί συνεχούς μεταβολής της εκπεμπόμενης από την ένδικη κεραία ακτινοβολίας. Το γεγονός δε της μη καταμέτρησης της έντασης της ακτινοβολίας επί εικοσιτετραώρου βάσεως, ενισχύει την άποψη περί υπάρξεως κινδύνου υπέρβασης των ορίων ασφαλείας, όταν μάλιστα ο εκτιθέμενος βρίσκεται πολύ κοντά στην κεραία εκπομπής. Μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων από την εγκατάσταση των κεραιών κινητής τηλεφωνίας, στο φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον, δεν υπέβαλε η πρώτη καθής στην αρμόδια διεύθυνση Προστασίας Περιβάλλοντος της Νομαρχίας θεσσαλονίκης, αν και είχε προς τούτο υποχρέωση. Η τήρηση της διαδικασίας αυτής, η οποία πρέπει να προηγείται της άδειας εγκατάστασης, που λαμβάνεται από το αρμόδιο υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών, δεν καθίσταται περιττή δεδομένου ότι, κατά την εκτίμηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον με την ως άνω διαδικασία (λαμβάνεται απόφαση του νομάρχη περί έγκρισης περιβαλλοντικών όρων) συνεκτιμάται και το διαφορετικό ζήτημα της επίδρασης, που μπορεί να ασκήσει στο φυσικό και οικιστικό περιβάλλον η εγκατάσταση κεραίας σε ορισμένη θέση, ιδίως όταν η θέση αυτή βρίσκεται εντός οικισμού ή γειτνιάζει με οικισμό ή με κτίρια στα οποία στεγάζονται ομάδες ευπαθούς πληθυσμού (βλ. ΟλΣτΕ 1264/2005 ΣτΕ 571/2003, ΣτΕ 3056/2003, ΣτΕ 1782/2003 Δημοσίευση στη Νόμος). Ήδη με τον πρόσφατο νόμο 3431/2006 και προς αποφυγή κάθε περαιτέρω αμφισβήτησης ορίστηκε ότι «η περιβαλλοντική αδειοδότηση προηγείται της χορήγησης άδειας εγκατάστασης κατασκευών κεραιών από την Ε.Ε.Τ.Τ... σύμφωνα με το ν. 1650/1986» (άρθρο 31 παρ. 17). Το ότι έχει περιληφθεί στον ανωτέρω νόμο η ενλόγω διάταξη δεν σημαίνει ότι δεν υπήρχε προηγουμένως υποχρέωση υποβολής τέτοιας μελέτης εκ μέρους των εταιριών κινητής τηλεφωνίας ενώπιον της κατά τόπον αρμόδιας υπηρεσίας της νομαρχίας, όπως κρίθηκε από την προαναφερθείσα αριθμ. 164/2005 απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας. Το δικαστήριο λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, τη δικαιολογημένη επιφυλακτικότητα των περιοίκων, την ύπαρξη νηπιαγωγείων και δημοτικού σχολείου σε κοντινή απόσταση από την κεραία της καθής, την επιστημονική αβεβαιότητα που υπάρχει γύρω από τις επιπτώσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας στο περιβάλλον και στον ανθρώπινο οργανισμό, που δημιουργεί τεκμήριο υπέρ της υγείας και του περιβάλλοντος, με βάση την αρχή «της προφύλαξης», η οποία έχει θεσπιστεί από το Διεθνές Δίκαιο (Τ. Νικολόπουλου, ενημ. σημ. υπό την ΕφΠπρ 182/2001 ΪΙριβαλΔικ 2/2001, 253) και η οποία επιτάσσει τη λήψη κάθε ενδεδειγμένου μέτρου, προς αποτροπή κάθε ενδεχόμενης προσβολής (περιβάλλοντος και ανθρώπου) από τη μη ιοντίζουσα ακτινοβολία, πιθανολογεί την ύπαρξη επικειμένου κινδύνου λήψεως ασφαλιστικών μέτρων. Συνεπώς, πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση ως ουσιαστικά βάσιμη, όπως ορίζεται στο διατακτικό, ως προς την πρώτη των καθών, η οποία εγκατέστησε και λειτουργεί τον ως άνω σταθμό και να απορριφθεί ως προς το δεύτερο των καθών, ο οποίος προέβη στην εκμίσθωση μόνον του ως άνω χώρου. Επίσης πρέπει να γίνει δεκτή η πρόσθετη παρέμβαση. Γρέπει να σημειωθεί ότι η λήψη του αιτούμενου ασφαλιστικού μέτρου δεν είναι αντίθετη προς τους κανόνες του άρθρου 692 παρ. 4 του ΚΠολΔ, γιατί πρόκειται για προσωρινή ρύθμιση κατάστασης προς το σκοπό θέσεως σε λειτουργία διαρκούς έννομης κατάστασης, όπως η προστασία της προσωπικότητας και η ρύθμιση αυτή δεν απολήγει σε ικανοποίηση της ασφαλιζόμενης απαίτησης, αφού είναι προσωρινή. Συνεπώς, ο αντίθετος ισχυρισμός των καθών πρέπει να απορριφθεί.
