Υπόμνημα σχετικά με τις εγκαταστάσεις της ΔΕΗ στον Υμηττό (ΚΥΤ)προς το Περιφερειακό Συμβούλιο Αττικής έστειλε η Συσπείρωση πολιτών ενάντια στις εγκαταστάσεις του ΚΥΤ
Το υπόμημα έχει ως εξής:
ΥΠΟΜΝΗΜΑ
Προς το Περιφερειακό Συμβούλιο Αττικής
Θέμα: Σχετικά με τις εγκαταστάσεις της ΔΕΗ στον Υμηττό
Αθήνα, 19.3.2014
ΣΥΣΠΕΙΡΩΣΗ ΠΟΛΙΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΙΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ Κ.Υ.Τ
ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ – ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ
ΥΠΟΜΝΗΜΑ
Προς το Περιφερειακό Συμβούλιο Αττικής
Αθήνα, 19.3.2014
1. Εισαγωγή
Το Περιφερειακό Συμβούλιο Αττικής καλείται να γνωμοδοτήσει επί της «Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) ΚΥΤ 400/150 KV Αργυρούπολης», την οποία συνέταξε η Διεύθυνση Νέων Έργων Μεταφοράς του «Ανεξάρτητου Διαχειριστή Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας» ( ΑΔΜΗΕ) τον Ιούλιο του 2013.
Επισημαίνεται ότι ο χώρος που προγραμματίζεται να κατασκευαστεί το ΚΥΤ 400/150 ΚV, βρίσκεται εντός της Β΄ Ζώνης προστασίας του Υμηττού, στα όρια των Δήμων Ηλιούπολης - Αργυρούπολης, σε απόσταση 150 -180 μέτρων από σχολεία, κατοικίες, αθλητικούς χώρους και σε ακόμη μικρότερη απόσταση από εργασιακούς χώρους του Δήμου Ηλιούπολης, ενώ ένα μικρό μέρος της συνολικής έκτασης που έχει παραχωρηθεί στην ΔΕΗ από το Ελληνικό Δημόσιο, βρίσκεται εντός της Α’ Ζώνης απόλυτης προστασίας του Υμηττού.
Για την κατασκευή του ΚΥΤ απαλλοτριώθηκαν το 1967 στον Υμηττό 96,660 στρέμματα και το 1974 άλλα 41,718 στρέμματα. Το 1968 έγινε άρση της απαλλοτρίωσης για 0,53 στρέμματα. Άρα, η συνολική απαλλοτριωμένη έκταση στον Υμηττό ανέρχεται σε 137,848 στρέμματα. Στην προαναφερόμενη ΜΠΕ (2013) γίνεται λόγος για 137,788 στρέμματα.
Ο ορεινός όγκος του Υμηττού προστατεύεται θεσμικά και είναι ενταγμένος στο ευρωπαϊκό δίκτυο προστατευόμενων οικοσυστημάτων (ΝΑΤURA 2000) και στην ευρωπαϊκή οδηγία 79/409. Με το Π.Δ. ΦΕΚ Δ΄ 544/1978, όπως τροποποιήθηκε με το Π.Δ. ΦΕΚ Δ΄ 167/1981, καθορίστηκαν τα όρια και οι ζώνες προστασίας του Υμηττού καθώς και οι επιτρεπόμενες χρήσεις. Το 1984, με απόφαση του υπουργού Γεωργίας εγκρίθηκε η εγκατάσταση του ΚΥΤ σε τμήμα της απαλλοτριωμένης περιοχής, που είχε χαρακτηριστεί αναδασωτέα. Με αποφάσεις του Νομάρχη και της Διεύθυνσης Δασών (1985, 1992), αίρεται η αναδάσωση στην προστατευόμενη Β’ ζώνη του Υμηττού, προκειμένου να κατασκευαστεί Κέντρο Υπερυψηλής Τάσης.
Σύμφωνα με το φορέα του προγραμματιζόμενου ΚΥΤ 400/150 KV, πρόκειται για ένα αναγκαίο έργο που σχετίζεται με την ασφαλή τροφοδότηση του δικτύου και, ειδικά, περιοχών της κεντρικής και ΝΑ Αττικής. Σκοπός του να διοχετεύσει στο δίκτυο, ομαλά, την ενέργεια που παράγεται στις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής του Λαυρίου, με παράλληλη διασύνδεση με τις υπόλοιπες μονάδες της κεντρικής και Β. Ελλάδας, μέσω του υφιστάμενου ΚΥΤ Παλλήνης. Για να εκπληρώσει το σκοπό του πρέπει να λειτουργούν: το ΚΥΤ 400/150 KV Αργυρούπολης, η γραμμή μεταφοράς 400 KV Λαύριο - ΚΥΤ Αργυρούπολης, και η, αναβαθμισμένη σε διπλή, γραμμή μεταφοράς 400 KV ΚΥΤ Παλλήνης - ΚΥΤ Αργυρούπολης. Τα παραπάνω αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία ενός ενιαίου έργου. Η απουσία ή ακύρωση κάποιου από αυτά σημαίνει ουσιαστική ακύρωση του σκοπού του έργου. Συνεπώς, επιβάλλεται η συνεκτίμηση των επιπτώσεων της κατασκευής και της λειτουργίας όλων των μερών του έργου.
2. Σύντομο ιστορικό
Με το ν. 2516/8.8.1997 (άρθρο 24), «περί ίδρυσης και λειτουργίας βιομηχανικών και βιοτεχνικών εγκαταστάσεων κλπ», αναφέρεται ότι «..επιτρέπεται η κατασκευή Κέντρου Υπερυψηλής Τάσης Αργυρούπολης (ΚΥΤ) της ΔΕΗ», κατά παράβαση του ισχύοντος προαναφερθέντος Π.Δ. ΦΕΚ Δ΄ 544/1978. Με τον ίδιο νόμο, επιτρέπεται εντός της Α’ και Β’ ζώνης προστασίας του Υμηττού «… η διέλευση των απολύτως απαραίτητων γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος, η χωροθέτηση των οποίων εγκρίνεται κατά την κείμενη νομοθεσία …».
Ακολουθεί η γνωμοδότηση 67/1998 του Ε’ Τμήματος του ΣτΕ, σύμφωνα με την οποία (άρθρο 2ε) θεωρείται ότι «… η κατασκευή ΚΥΤ της ΔΕΗ εντός της Β΄ Ζώνης προστασίας του Υμηττού και η διέλευσις γραμμών μεταφοράς υψηλής τάσεως» αποτελεί «…χρήσιν ασυμβίβαστον προς την προστασίαν και την αποκατάστασιν της οικολογικής ισορροπίας του Υμηττού…». Ακόμη, στην ίδια γνωμοδότηση, αναφέρεται σαφώς ότι το άρθρο 24 του ν. 2516/1997, με το οποίο χωροθετείται το Κ.Υ.Τ. Αργυρούπολης, είναι ανίσχυρο γιατί παραβιάζει «το περί προστασίας του περιβάλλοντος άρθρο 24 του Συντάγματος».
Παρ’ όλη την αρνητική γνωμοδότηση του ΣτΕ, με την ΚΥΑ 115950/1998, εγκρίνονται οι περιβαλλοντικοί όροι για την κατασκευή του ΚΥΤ 400/150 ΚV της ΔΕΗ, εντός της Β’ Ζώνης προστασίας του Υμηττού, η οποία, όμως, ακυρώθηκε με την απόφαση 2275/2000 του ΣτΕ, με το αιτιολογικό ότι οι περιβαλλοντικοί όροι έπρεπε να εγκριθούν από την ΕΕ του Οργανισμού Αθήνας. Με την απόφαση 70/2000 της Ε.Ε του Οργανισμού Αθήνας δίνεται η έγκριση.
Με το ν. 2947/2001 περί «Ολυμπιακών έργων υποδομής κλπ.» είχαν χωροθετηθεί μια σειρά έργα ηλεκτροδότησης στην Αττική, μεταξύ των οποίων το ΚΥΤ 400/150 ΚV, καθώς και η εναέρια γραμμή 400 KV Λαυρίου - ΚΥΤ Αργυρούπολης, με τους ίδιους περιβαλλοντικούς όρους της ΚΥΑ 11590/1998, που είχαν απορριφθεί από το ΣτΕ (απόφαση 2275/2000). Στη βάση της ΚΥΑ 11590/1998, εκδόθηκαν παράνομα «όροι και περιορισμοί δόμησης» (77773/1353/2002) καθώς και άδεια κατασκευής του ΚΥΤ (59365/2002).
Την άνοιξη του 2002 ξεκινούν από την ΔΕΗ εργασίες κατασκευής του ΚΥΤ 400/150 ΚV, οι οποίες διακόπτονται από τις κινητοποιήσεις των κατοίκων της περιοχής. Επανέρχεται η ΜΠΕ του 1997, με την έγκριση του Οργανισμού Αθήνας πλέον, οπότε εκδίδεται νέα ΚΥΑ έγκρισης περιβαλλοντικών όρων του ΚΥΤ (88547/26.11.2002). Η ισχύς της απόφασης θα έληγε στις 31.12.2012, αν δεν είχε μεσολαβήσει η ακύρωσή της από το ΣτΕ. Στη συνέχεια, εκδίδεται η ΚΥΑ 130575/28.1.2003, με την οποία εγκρίθηκαν οι περιβαλλοντικοί όροι του έργου της κατασκευής της Γραμμής Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας 400 KV από το Λαύριο στην Αργυρούπολη. Με την υπουργική απόφαση 8800/27.2.2003 (ΦΕΚ Δ΄ 234/13.3.2003) εγκρίνονται νέοι «όροι και περιορισμοί δόμησης» για την ανέγερση του ΚΥΤ.
Λίγο πριν την έκδοση των παραπάνω αποφάσεων, στις 11.11.2002, είχε συγκροτηθεί, με απόφαση του ΓΓ ΥΠΕΧΩΔΕ, επιτροπή για την εξέταση πιθανών εναλλακτικών λύσεων. Σε χρόνο ρεκόρ (19/11/2002) κατέληξε ότι δεν υπάρχει λόγος αλλαγής του σχεδιασμού. Λίγες μέρες μετά (26/11/2002) εκδόθηκε η νέα απόφαση έγκρισης περιβαλλοντικών όρων για την κατασκευή του ΚΥΤ.
Στις 27.3.2003, με την απόφαση της 46ης συνεδρίασης της Διυπουργικής Επιτροπής Συντονισμού Ολυμπιακής προετοιμασίας, αποφασίστηκε «η ματαίωση της κατασκευής του ΚΥΤ 400/150 ΚV και η κατασκευή, εντός του προβλεπόμενου αρχικού χώρου, της εγκατάστασης του συστήματος των 150 ΚV, όπως έχει ήδη αδειοδοτηθεί για την ορθολογική διαχείριση της υπάρχουσας στο χώρο γραμμής των 150 KV» και «η λειτουργία της γραμμής από το Λαύριο στα 150 ΚV», η οποία διέρχεται από την Α’ ζώνη προστασίας του Υμηττού.
Αφού ματαιώθηκε η κατασκευή του ΚΥΤ 400/150 ΚV και μετά από επέμβαση των ΜΑΤ, κατασκευάζεται ο τοπικός υποσταθμός 150/20 KV και η πλευρά των 150 ΚV του ΚΥΤ, που συνδέεται με τη γραμμή μεταφοράς από το Λαύριο και με την αναβαθμισμένη γραμμή διασύνδεσης με το ΚΥΤ Παλλήνης, όπως έχει προαναφερθεί. Η εγκατάσταση εξακολουθεί να λειτουργεί σαν θέση ζεύξης στην τάση των 150 KV.
Σημειώνεται ότι το Νομαρχιακό Συμβούλιο Αν. Αττικής είχε απορρίψει, ομόφωνα, τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του έργου που παρουσίασε η ΔΕΗ. Η θέση αυτή δεν αναφέρεται στην απόφαση έγκρισης περιβαλλοντικών όρων (ΚΥΑ 88547/26.11.2002).
3. Οι αγώνες των κατοίκων
Nωπές είναι ακόμη οι μνήμες από τους αγώνες που αναπτύχθηκαν τη διετία 2002-2004 από τους κατοίκους και τους συλλογικούς φορείς της περιοχής, συσπειρωμένους γύρω από την «Διαδημοτική Επιτροπή Αγώνα Ηλιούπολης-Αργυρούπολης», ενάντια στις εγκαταστάσεις της ΔΕΗ στον Υμηττό. Οι αγώνες αυτοί κορυφώθηκαν με την εισβολή τον Μάϊο του 2003 δεκάδων διμοιριών Μ.Α.Τ στην περιοχή ενώ η βίαιη καταστολή που ακολούθησε, είχε ως αποτέλεσμα την αναστολή των μαζικών κινητοποιήσεων. Ωστόσο, ο αγώνας αυτός είχε ένα πολύ σημαντικό αποτέλεσμα, την αποτροπή της κατασκευής της πλευράς των 400/150 ΚV του ΚΥΤ το οποίο μέχρι τότε εμφανίζονταν ως εντελώς αναγκαίο για τη διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 στην Αθήνα.
Mετά τον Μάϊο του 2003, με την κάλυψη ισχυρών αστυνομικών δυνάμεων στην περιοχή, οι παράνομες εργασίες συνεχίστηκαν και κατασκευάστηκε ένα Κέντρο Υψηλής Τάσης με δυο Υποσταθμούς 150/20 KV οι οποίοι λειτούργησαν το καλοκαίρι του 2004, εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων, αντί της απλής Ζεύξης 150 ΚV που λειτουργούσε μέχρι τότε. Ακολούθησαν εργασίες υπόγειας σύνδεσης του προαναφερόμενου ΚΥΤ με τον υπάρχοντα υποσταθμό εντός του χώρου εντός του πρώην αεροδρομίου Eλληνικού και η ΔΕΗ εξακολούθησε να μη συμμορφώνεται με τις αποφάσεις του ΣτΕ.
Αποφάσεις του Συμβουλίου Επικρατείας (ΣτΕ)
Την περίοδο 2002-2003 ασκήθηκαν προσφυγές στο ΣτΕ, κατά πολλών αποφάσεων των αρμόδιων κρατικών υπηρεσιών. Το Συμβούλιο της Επικρατείας, αν και καθυστερημένα (δηλαδή, μετά την ολοκλήρωση από τη ΔΕΗ των παράνομων εγκαταστάσεων του ΚΥΤ -πλευρά 150 KV και υποσταθμός 150/20 KV- και μετά τη διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων), δικαιώνει τους αγώνες των κατοίκων της περιοχής:
Στις 3 Ιουνίου 2005 δημοσιεύτηκαν τρείς αποφάσεις του ΣτΕ σχετικά με τις εγκαταστάσεις της ΔΕΗ στον Υμηττό:
- Με την απόφαση 1672/2005 ακυρώνεται η ΚΥΑ 88547/26.11.2002 με την οποία είχαν εγκριθεί Περιβαλλοντικοί Όροι για το έργο επέκτασης του Κέντρου Υπερυψηλής Τάσης (ΚΥΤ) 400/150 KV στην Β’ Ζώνη προστασίας του Υμηττού, στα όρια των Δήμων Ηλιούπολης –Αργυρούπολης.
- Με την απόφαση 1678/2005 ακυρώνεται η απόφαση 8800/27.2.2002 του ΥΠΕΧΩΔΕ με την οποία καθορίστηκαν όροι και περιορισμοί δόμησης για την ανέγερση του προαναφερόμενου ΚΥΤ.
- Με την απόφαση 1676/2005 ακυρώνεται η ΚΥΑ 130575/28.1.2003 με την οποία εγκρίθηκαν οι περιβαλλοντικοί όροι για την κατασκευή Γραμμής Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας 400/150 KV από το Λαύριο στο ΚΥΤ Ηλιούπολης- Αργυρούπολης διά μέσου του ορεινού όγκου του Υμηττού.
Οι λόγοι για τους οποίους το ΣτΕ ακύρωσε τις προαναφερόμενες υπουργικές αποφάσεις συνοψίζονται στο ότι «το ΚΥΤ επετράπη να κατασκευασθεί εντός της Ζώνης Β’ προστασίας του Υμηττού, με συνέπεια την κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 24 του Συντάγματος υποβάθμιση του περιβάλλοντος και την επιδείνωση της κατάστασης αυτού» και ότι «η εγκατάσταση του ΚΥΤ εντός της Β΄Ζώνης του Υμηττού κρίθηκε ως ασυμβίβαστη με την προστασία της οικολογικής ισορροπίας του βουνού».
Στις 31 Μαρτίου 2012 εκδόθηκε από το Τριμελές Συμβούλιο του ΣτΕ η απόφαση 67/2012, σύμφωνα με την οποία επιβάλλεται στο Υπουργείο Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής (ΥΠΕΚΑ), χρηματική κύρωση 15.000 ευρώ την οποία πρέπει να καταβάλει σε κατοίκους της περιοχής του Κέντρου Υπερυψηλής Τάσης (ΚΥΤ), οι οποίοι με την από 10/10/2008 αίτησή τους ζητούσαν να συμμορφωθεί η ΔΕΗ και το ΥΠΕΚΑ με τις αποφάσεις 1672/2005 και 1675/2005 της Ολομέλειας του ΣτΕ.
Aπόφαση του Εφετείου Αθηνών
Στις 11 Σεπτεμβρίου 2013, με απόφαση του το Εφετείο Αθηνών (5560/2013) δέχτηκε την έφεση 69 κατοίκων της περιοχής Ηλιούπολης - Αργυρούπολης και επεδίκασε στην ΔΕΗ το ποσόν των 10.000 ευρώ - προσαυξημένο με τους νόμιμους τόκους - ανά προσφεύγοντα κάτοικο, που αφορά χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης από την παράνομα συνεχιζόμενη λειτουργία του ΚΥΤ της ΔΕΗ στον Υμηττό.
Σύμφωνα με αυτή την απόφαση του Εφετείου Αθηνών, η κατασκευή ενός νέου ΚΥΤ δίπλα στα σχολεία, τους αθλητικούς χώρους και τα σπίτια των κατοίκων της περιοχής, αποτελεί ένα νέο θανάσιμο κίνδυνο, εφ’όσον «…η κατασκευή του έργου(ΚΥΤ) έχει θέσει σε κίνδυνο και θα θέσει και στο μέλλον την υγεία των εναγόντων (κατοίκων), λόγω της εκπομπής ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας στην κατοικημένη περιοχή».
4. Νέο Προεδρικό Διάταγμα (Π.Δ) προστασίας του Υμηττού
Στο νέο και ισχύον Π.Δ για τον Υμηττό (ΦΕΚ 187Δ’/16.7.2011), πέρασε μια διάταξη (άρθρο 8 παρ.5) με την οποία «…επιτρέπεται η εκτέλεση των αναγκαίων έργων τεχνικής υποδομής και έργων ύδρευσης, αποχέτευσης, ενέργειας και τηλεφωνίας», εντός της Β΄ Ζώνης προστασίας του Υμηττού, στην οποία εντάσσεται και το ΚΥΤ Ηλιούπολης- Αργυρούπολης.
Θεωρώντας ότι η διάταξη αυτή βρίσκεται σε αντίθεση με τους στόχους του νέου Π.Δ εφόσον δεν προωθεί την περαιτέρω προστασία του Υμηττού, δεν την αναβαθμίζει αλλά την υποβαθμίζει, έχουν καταθέσει κατά αυτής της διάταξης αίτηση ακύρωσης στο ΣτΕ αφ’ ενός ο Δήμος Ελληνικού-Αργυρούπολης, και αφ’ ετέρου 20 πολίτες της ευρύτερης περιοχής (αρ. πρωτ. ΣτΕ 7264/17.10.2011). Η πρώτη προσφυγή εκδικάστηκε στην Ολομέλεια του ΣτΕ στις 15/2/2013 και αναμένεται η απόφαση, ενώ για την δεύτερη δεν έχει οριστεί δικάσιμος. Συνεπώς υφίσταται δικαστική εκκρεμότητα εφ΄όσον οι προσφυγές στο ΣτΕ δεν έχουν κριθεί οριστικά.
Ειδικότερα, σύμφωνα με την αίτηση ακύρωσης που κατέθεσαν στο ΣτΕ οι 20 πολίτες, το άρθρο 8 παρ.5 με το οποίο επιτρέπεται η εκτέλεση έργων ενέργειας εντός της Β’ Ζώνης προστασίας του Υμηττού:
- Αντίκειται στο άρθρο 24 παρ.1 του Συντάγματος καθώς μεταβάλλει επί το δυσμενέστερον τις επιτρεπόμενες χρήσεις στο όρος Υμηττός
- Αντίκειται στο ισχύον Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας, ν. 1515/1985, εκτελεστικού νόμου του άρθρου 24 παρ.2 του Συντάγματος.
- Αποτελεί περιορισμένη προστασία του όρους Υμηττός σε σχέση με το προηγούμενο Π.Δ (ΦΕΚ 544 Δ’/1978)
5. Η σημερινή κατάσταση: Παράνομη και αυθαίρετη λειτουργία των εγκαταστάσεων
α) Δεν υπάρχει νόμιμη αδειοδότηση λειτουργίας των εγκαταστάσεων της ΔΕΗ στον Υμηττό στα όρια των Δήμων Ηλιούπολης –Αργυρούπολης.
β) Δεν υπάρχουν εγκεκριμένοι περιβαλλοντικοί όροι για τους δύο υποσταθμούς 150/20 KV που ήδη λειτουργούν.
γ) Δεν εφαρμόζεται η απόφαση 1676/2005 του Συμβουλίου Επικρατείας σύμφωνα με την οποία δεν έχουν εγκριθεί οι περιβαλλοντικοί όροι κατασκευής της Γραμμής Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας από το Λαύριο δια μέσου της Α’ Ζώνης προστασίας του Υμηττού, η οποία, κατά συνέπεια, λειτουργεί παράνομα.
δ) Η δεύτερη γραμμή (Παλλήνης – Αργυρούπολης) διέρχεται επίσης από την Α’ ζώνη προστασίας του Υμηττού.
Συνοψίζοντας: η ΔΕΗ, όχι μόνο δεν έχει συμμορφωθεί με τις αποφάσεις του ΣτΕ, όχι μόνο διατηρεί τις παράνομες και αυθαίρετες εγκαταστάσεις της στον Υμηττό, αλλά στο υπό έγκριση στην Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) Σχέδιο του Δεκαετούς Προγράμματος Ανάπτυξης (ΔΠΑ) του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας για την περίοδο 2014-2023, περιγράφεται ένας αναβαθμισμένος ρόλος για το ΚΥΤ Αργυρούπολης. Ωστόσο, τα νέα έργα για το ΚΥΤ Αργυρούπολης δεν κατατάσσονται στα άμεσης προτεραιότητας αλλά σε αυτά που θα υλοποιηθούν μετά το 2016.
6. Κριτικές Παρατηρήσεις επί της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων
• Ο «νέος» σχεδιασμός αποσκοπεί στην άρση των ενστάσεων των αποφάσεων του ΣτΕ. Η μόνη, όμως, αλλαγή που επιφέρει είναι ο διαφορετικός τρόπος κατασκευής της πλευράς 400 KV του ΚΥΤ (κλειστού τύπου, αντί ανοιχτού). Δεν υλοποιείται ούτε καν η υπόσχεση του φορέα του έργου για «εγκιβωτισμό» και της πλευράς 150 KV του ΚΥΤ. Υπόσχεση που είχε δοθεί στους κατοίκους, προκειμένου να διασφαλιστεί η ανοχή και η συγκατάθεσή τους στην κατασκευή του έργου.
• Η ΜΠΕ δεν αναφέρεται στη γραμμή μεταφοράς 400 KV Λαύριο - ΚΥΤ Αργυρούπολης. Πιθανή έγκριση της παρούσας ΜΠΕ δε «θεραπεύει» και δεν ανατρέπει την απόφαση ακύρωσης του έργου της γραμμής μεταφοράς 400 KV Λαύριο - ΚΥΤ Αργυρούπολης, καθιστώντας χωρίς νόημα την κατασκευή του έργου του ΚΥΤ.
• Ο σχεδιασμός του φορέα του έργου προβλέπει, επιπλέον, τα παρακάτω νέα έργα, που αναφέρονται και στη ΜΠΕ:
εκτροπή στο ΚΥΤ Αργυρούπολης, αντί του ΚΥΤ Βάρης, της διπλής γραμμής 150 KV, που το διασυνδέει με το ΚΥΤ Παλλήνης. Δηλαδή, άλλη μια διπλή γραμμή διασύνδεσης με το ΚΥΤ Παλλήνης, πέραν της διπλής γραμμής των 400 KV.
διασύνδεση του ΚΥΤ Αργυρούπολης με ένα νέο ΚΥΤ στα Μεσόγεια, μέσω διπλής γραμμής 150 KV.
διασύνδεση του ΚΥΤ Αργυρούπολης με τον υφιστάμενο υποσταθμό (ΚΥΤ 150 KV) της Βάρης, μέσω διπλής γραμμής 150 KV.
Τα παραπάνω σημαίνουν ότι νέες περιοχές, που μέχρι τώρα τροφοδοτούνται από άλλα ΚΥΤ (Λαύριο, Μεσόγεια), θα υπαχθούν στο ΚΥΤ Αργυρούπολης και θα τροφοδοτούνται από αυτό.
• Είναι βέβαιο ότι, αν υλοποιηθούν τα σχέδια εκποίησης του χώρου του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού, η τροφοδοσία του νέου πολεοδομικού συγκροτήματος που προγραμματίζεται θα προστεθεί στο «φόρτο» του ΚΥΤ Αργυρούπολης.
Συνοψίζοντας:
• Με βάση την ΜΠΕ, προκύπτει ότι δεν έχουμε «βελτιωτικές» παρεμβάσεις στο αρχικό έργο, αλλά μια τεράστια επέκτασή του και αλλαγή του περιεχομένου και του σκοπού του.
• Η ΜΠΕ αγνοεί και δεν εξετάζει τα στοιχεία της επέκτασης του έργου. Επιπλέον δεν ασχολείται και δεν «αγγίζει» το τμήμα του έργου της γραμμής μεταφοράς 400 KV Λαύριο - ΚΥΤ Αργυρούπολης, που θα εξακολουθεί να παραμένει σε καθεστώς ακύρωσης.
Οι περιβαλλοντικές πτυχές του έργου
• Δεν αλλάζει η χωροθέτηση του έργου. Απλά, έχει μεσολαβήσει η «άνωθεν» ρύθμιση στο καθεστώς προστασίας του Υμηττού, με το ΠΔ ΦΕΚ Δ΄ 187/16.7.2011, άρθρο 8, παρ. 5
• Η πλευρά του 150 KV του ΚΥΤ παραμένει ως έχει.
• Γίνεται η επιλογή της κατασκευής της πλευράς των 400 KV με την τεχνολογία μόνωσης SF6 GIS (Gas Insulated Substation) κλειστού τύπου. Η επιλογή αυτή, όμως, οδηγεί στην κατασκευή δύο τεράστιων, για τα δεδομένα της περιοχής, κτιρίων, αφού: για το κτίριο GIS 400 KV απαιτείται εμβαδόν 1.800 m2 και για το στεγασμένο χώρο των τεσσάρων (4) αυτομετασχηματιστών 400/150 KV (ισχύος 280 MVA) εμβαδόν 2.500 m2.
Οι επιπτώσεις στην υγεία
Oι γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και τα Κέντρα Υψηλής και Υπερυψηλής Τάσης, εκτός από τις πρωτογενείς επιδράσεις που ασκούν στους ζωντανούς οργανισμούς, λόγω των ηλεκτρικών και μαγνητικών τους πεδίων, έχουν και δευτερογενή επίδραση πιθανόν ακόμη σοβαρότερη από την πρωτογενή, λόγω συσσώρευσης ραδιενεργών σωματιδίων. Επί πλέον, ο Δρ. Henshaw του Πανεπιστημίου του Bristol, ο οποίος ερεύνησε περιοχές σε απόσταση 500 μέτρων από πυλώνες υψηλής τάσης και ανακάλυψε ότι οι γραμμές ηλεκτρικού ρεύματος παράγουν ηλεκτρικά φορτισμένα ιόντα που ονομάζονται “corona ions”. Τα ιόντα αυτά προσκολλώνται σε σωματίδια που μολύνουν την ατμόσφαιρα, όπως τα καυσαέρια, φορτίζοντας τα ηλεκτρικά και στη συνέχεια εισπνεόμενα παραμένουν στους πνεύμονες, με αποτέλεσμα να δημιουργούν καρκίνο του πνεύμονα.
Σχετικά με τα «επιτρεπόμενα όρια» τα οποία είναι 5kV/m για το ηλεκτρικό πεδίο και 100 μT για το μαγνητικό πεδίο, θεσπίστηκαν ως «επιτρεπόμενα» με βάση τις «θερμικές» αλλοιώσεις που επιφέρουν στα ανθρώπινα κύτταρα για τιμές πάνω από αυτά. Πρέπει να αναφέρουμε εδώ ότι μέχρι πρόσφατα κάποιοι επιστήμονες υποστήριζαν ότι δεν δικαιολογείται η βλαπτική επίδραση ασθενών ηλεκτρομαγνητικών πεδίων στα κύτταρα, με βάση τις Αρχές της Φυσικής και Βιολογίας. Οι επιστήμονες αυτοί υποστήριζαν ότι αν ένα πεδίο ή ακτινοβολία δεν είναι αρκετά ισχυρό ώστε να προκαλέσει αύξηση θερμοκρασίας σε ένα ζωντανό οργανισμό, τότε δεν μπορεί να προκαλέσει καμία επίδραση. Απέκλειαν δηλαδή μέχρι πρόσφατα τις λεγόμενες «μη θερμικές» επιδράσεις. Ωστόσο εδώ και κάποια, χρόνια η ερευνητική ομάδα με επικεφαλή τον Καθηγητή κ. Λ. Μαργαρίτη, διετύπωσε μια θεωρία που εξηγεί τη δράση ακόμη και πολύ ασθενών ηλεκτρικών και μαγνητικών πεδίων στα κύτταρα με μη θερμικό μηχανισμό. Η θεωρία αυτή έχει κριθεί ως μοναδική και δεν έχει αμφισβητηθεί μέχρι σήμερα. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι επιδημιολογικές μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί έχουν δείξει αύξηση της παιδικής λευχαιμίας για παιδιά που εκτέθηκαν σε μαγνητικά πεδία έντασης 0.3-0.4 μΤ! (Στοιχεία που λήφθηκαν από τα Πρακτικά του Παγκόσμιου Συνεδρίου επί των ΗΜ επιπτώσεων που διεξήχθη στη Ρόδο, Οκτ. 2002).
Η εναλλακτική λύση
Δεν εξετάζονται πραγματικές εναλλακτικές λύσεις. Οι εναλλακτικές λύσεις, που υποτίθεται ότι εξετάζονται, δεν είναι προϊόν ειλικρινούς έρευνας του φορέα του έργου. Πρόκειται για λύσεις, που ήταν εκ των προτέρων γνωστό ότι διατυπώθηκαν πρόχειρα και οι οποίες αξιοποιούνται σκόπιμα για να ακυρώσουν την πραγματική έρευνα σοβαρών εναλλακτικών λύσεων. Άλλωστε, είχαν εξεταστεί στο παρελθόν και δεν είχαν κριθεί επαρκείς. Η νέα ΜΠΕ όφειλε να επανέλθει με νέες προτάσεις.
Η «επιτακτικότητα της κατασκευής του έργου»
Η στάση του φορέα του έργου ακυρώνει τους ισχυρισμούς του ότι πρόκειται για έργο υψίστης σημασίας:
• Η «εκκρεμότητα» της κατασκευής του ΚΥΤ συντηρείται επί 50 έτη, χωρίς να έχει καταγραφεί κανένα από τα σοβαρά περιστατικά (π.χ. black out), που επικαλείται ο φορέας του έργου.
• Στην πιο κρίσιμη χρονικά περίοδο, αυτήν των Ολυμπιακών αγώνων του 2004, η πολιτεία και ο φορέας του έργου συναίνεσαν στην μη κατασκευή - ολοκλήρωση του έργου.
• Από την περίοδο της ακύρωσης των προηγούμενων ΜΠΕ (Μάιος του 2005), νέα ΠΠΕΑ (όχι νέα ΜΠΕ) κατατίθεται τον Οκτώβριο του 2007, η οποία, στην ουσία, δεν υποστηρίζεται για σειρά ετών.
• Η παρούσα νέα ΜΠΕ κατατίθεται, μόλις, τον Ιούλιο του 2013.
• Ο φορέας του έργου παραδέχεται στη ΜΠΕ ότι η μη κατασκευή του ΚΥΤ Αργυρούπολης εμποδίζει την απορρόφηση εξερχόμενης ισχύος, μόνο, 80 MW, από τη συνολική ισχύ των 1.550 MW των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής του Λαυρίου.
Από τα παραπάνω συνάγεται ότι υπήρχε και υπάρχει ο αναγκαίος χρόνος για να διερευνηθεί ένας εναλλακτικός σχεδιασμός, που θα διασφαλίζει και την προστασία του περιβάλλοντος και την υγεία των κατοίκων της περιοχής.
Η αλλαγή του ιδιοκτησιακού καθεστώτος
Με βάση την προωθούμενη ιδιωτικοποίηση του ΑΔΜΗΕ, η περιοχή των 137 στρεμμάτων που έχει παραχωρηθεί σήμερα στη ΔΕΗ, χάνει πλέον τον δημόσιο χαρακτήρα της και θα ανήκει στο εξής, όχι στον δημόσιο φορέα (ΔΕΗ) αλλά σε κάποια ιδιωτική εταιρία που θα εξαγοράσει και θα ελέγχει τον ΑΔΜΗΕ. Έτσι πέραν της οριστικής απώλειας του δασικού χαρακτήρα της περιοχής, επέρχεται και η απώλεια, για πάντα, του δημόσιου χαρακτήρα της, ανοίγοντας τον δρόμο για τον παραπέρα τεμαχισμό και ιδιωτικοποίηση του Υμηττού, με πρόσχημα τις «εθνικές ανάγκες» (βλ. Ολυμπιακούς Αγώνες, «αξιοποίηση» του χώρου του πρώην αεροδρομίου Ελληνικού κλπ)
7. Επίλογος
Oι δυνάμεις που εναντιώθηκαν μέχρι σήμερα στην κατασκευή και λειτουργία του περιβαλλοντοκτόνου ΚΥΤ της ΔΕΗ στα όρια των δήμων Ηλιούπολης-Αργυρούπολης, δίπλα στα σχολεία, στις αθλητικές εγκαταστάσεις και στα σπίτια μας, δεν αποδέχονται καμιά λύση που με πρόσχημα την δημιουργία ενός «υπογειοποιημένου κλειστού τύπου ΚΥΤ», θα διατηρεί επ’ άπειρον την λειτουργία των αυθαίρετων σημερινών εγκαταστάσεων ΚΥΤ της ΔΕΗ 150/20 kv και στη συνέχεια ενός ΚΥΤ 400/150 kv στην περιοχή αυτή.
To Περιφερειακό Συμβούλιο Αττικής οφείλει να σεβαστεί τους πολύχρονους αγώνες των κατοίκων της ευρύτερης περιοχής για την προστασία του Υμηττού, τους αγώνες για την υπεράσπιση της υγείας και της ζωής τους και να μην γνωμοδοτήσει θετικά γι’αυτό το έργο.
Όπως αναφέρεται στο Υπόμνημα της «Διαδημοτικής Συντονιστικής Επιτροπής για την διάσωση του Υμηττού» στο ΣτΕ (21.12.2010), «… οι ορεινοί όγκοι και οι δασικοί χώροι της Αττικής αποτελούν δημόσια αγαθά, ανήκουν σε όλους μας… Είναι δημόσιες κτήσεις, δεν είναι εμπορεύματα προς αγοραπωλησία. Δεν ιδιωτικοποιούνται, δεν τεμαχίζονται, δεν παραχωρούνται σε κανέναν…».
Το Περιφερειακό Συμβούλιο Αττικής οφείλει να ξεκαθαρίοει αν θα εναντιωθεί στα ποικίλα κερδοσκοπικά συμφέροντα τα οποία επιδιώκουν την λεηλασία του Υμηττού, ή θα συμβιβαστεί μαζί τους. Οφείλει να σταθεί στο πλευρό των κατοίκων και των δημοτικών αρχών της περιοχής για να διεκδικήσουν από κοινού την μετεγκατάσταση του υφιστάμενου ΚΥΤ 150/20 ΚV και την μη αδειοδότηση ενός νέου ΚΥΤ 400/150 ΚV. Οφείλουν να κινητοποιηθούν για να αποτρέψουν την ιδιωτικοποίηση της δημόσιας και αναδασωτέας έκτασης των 137 στρεμμάτων που έχει παραχωρηθεί στη ΔΕΗ.
Συσπείρωση πολιτών ενάντια στις εγκαταστάσεις του ΚΥΤ
Ηλιούπολης - Αργυρούπολης
