ΣΤΟ ΜΙΚΡΟΦΩΝΟ Ο ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Ή ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΞ Ή HOMO POLITICUS Ή TSAKTHAN
Σήμερα θα ασχοληθούμε με την «ερωτική κοινωνιολογία». «Οι κυβερνήσεις πέφτουνε μα η αγάπη μένει» τραγουδούσε ο Γιώργος Νταλάρας στις αρχές της δεκαετίας του ’80. Μια αριστερίστικη εφημερίδα στα τέλη της ίδιας δεκαετίας έγραφε ότι «ο έρωτας είναι σαν την ηρωίνη.» Ίσως να εννοούσε ότι ο έρωτας αποπροσανατολίζει τους νέους και τις νέες από τον ταξικό πολιτικό αγώνα. Κι αν κάποτε γιατρευτεί κανείς από τον εθισμό στην ηρωίνη και τους ψεύτικους παραδείσους της δεν τη γλιτώνει από τους …ερωτικούς παραδείσους. Θα τραγουδά για πάντα «έρωτά μου αγιάτρευτε».
Η «κοινωνιολογία του έρωτα», φίλες και φίλοι, δεν μπορεί να μελετηθεί ξέχωρα από τη γενικότερη «κοινωνιολογία της καθημερινής ζωής». Τι είναι, όμως, αυτή η κοινωνιολογία της καθημερινής ζωής; Δεν είναι αντίφαση; Έχει ερευνητικό ενδιαφέρον μια «καλημέρα» στο γείτονα ή ένα βαθύ «γαλλικό φιλί» μεταξύ εραστών, είτε ετεροφυλόφιλων είτε ομοφυλοφίλων; Αν απαντάτε με ένα ξερό «όχι», δηλαδή δεν έχει κανένα ενδιαφέρον, το πιθανότερο είναι να μην έχετε αντιληφθεί τη σημασία του σημαντικότερου γεγονότος του δεύτερου ημίσεως του 20ού αιώνα, το γαλλικό και παγκόσμιο του 1968. Αν απαντήσατε «ναι», τότε ο Μάης του ’68 σας λέει πολλά και ενδιαφέροντα.
Σκοπός, λοιπόν, της «κοινωνιολογίας της καθημερινής ζωής» δεν είναι απλώς να κατανοήσουμε τις εμπειρίες των ατόμων αλλά και να ερευνήσουμε το πώς και το γιατί αυτές οι εμπειρίες ενδέχεται να ακολουθούν ορισμένα γενικά πρότυπα. Καθώς μιλάμε για τον έρωτα μπορούμε να μελετήσουμε την μετάβαση από την εφηβική ζωή στην ενήλικη κάτι που οι σύγχρονοι άνθρωποι στη Δύση βιώνουν γενικό με παρόμοιο τρόπο. Ο Μάης του ’68 είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: ένα γενικό σύνθημα έλεγε ότι «κάτω από το λιθόστρωτο είναι τα ακρογιάλια» για να τραγουδηθεί μετά από λίγα χρόνια από τον αδικοχαμένο τροβαδούρο μας, τον Νικόλα Άσημο: «…παράτα τα θρανία και τ’ αμφιθέατρα κι έλα στην παραλία να κάνουμ’ έρωτα». Γιατί, πώς αλλιώς θα βιώνανε ένα τόσο σημαντικό και αίσθημα της ζωής τους οι νέες και οι νέοι της δεκαετίας του ’50 και του ’60 όταν ο ιδιωτικός βίος ήταν υπό την έλεγχο του δημόσιου βίου που κι αυτός βρισκόταν υπό τον έλεγχο της «πατρίδος», της «θρησκείας» και της «οικογενείας»; Μόνο με μαζική ανυπακοή των νέων στα κελεύσματα και τους περιορισμούς των κυρίαρχων κοινωνικών θεσμών.
Σήμερα στη Δύση, η εμπειρία που είναι κοινή (με κάποιες τυχόν εξαιρέσεις) είναι η απομάκρυνση από την οικογενειακή εστία, η επιδίωξη της δημιουργίας καριέρας είτε μέσω της συνεχόμενης ανώτατης εκπαίδευσης είτε μέσω επαγγελματικής κατάρτισης κι ενδεχομένως σε κάποια φάση του βίου η δημιουργία οικογένειας. Προσωρινά ίσως και λόγω της βαθιάς και παρατεταμένης οικονομικής κρίσης ορισμένες από τις καταστάσεις τις βιώνουν οι νέες και οι νέες διαφορετικά. Παράδειγμα η παρατεταμένη συγκατοίκηση με τους γονείς ως τα 30 και βάλε καθώς η ανεργία σαρώνει τα όνειρα των νέων για ανεξαρτησία και καριέρα.