Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ «ΕΝΟΙΚΙΑΖΟΜΕΝΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ»
ΆΡΘΡΟ ΤΟΥ ΘΑΝΑΣΗ ΤΣΑΚΙΡΗ
Σήμερα η επισφαλής εργασία τείνει να γίνει από εξαίρεση ο παγκόσμιος κανόνας της μισθωτής εργασίας. Στην Ελλάδα, η επισφάλεια βιωνόταν και βιώνε ται στην πράξη από ένα πολύ μεγάλο κομμάτι του κόσμου της εργασίας, που αναγκάζεται να δουλεύει λάθρα, χωρίς ένσημα ή με μπλοκ παροχής υπηρεσιών. Επίσημα η επισφάλεια καθιερώθηκε νομοθετικά ήδη από τη δεκαετία 1990-2000 με σειρά νόμων (Ν. 1892/1990, Ν. 2639/1998, Ν. 3250/2004, 3385/2005). Το πράσινο φως για την έναρξη της γενίκευσης των επισφαλών σχέσεων απασχόλησε έδωσε ο Ν. 2956/2001, που αναγνωρίζει το θεσμό της ενοικίασης εργαζομένων.
Πρόκειται για την περίπτωση κατά την οποία ένας εργαζόμενος παρέχει εργασία για ορισμένο ή αόριστο χρόνο σε έναν τρίτο (έμμεσο) εργοδότη διαφορετικό από τον δικό του (άμεσο) εργοδότη με τον οποίο έχει υπογράψει σύμβαση ή είναι σε σχέση εξαρτημένης εργασίας.[1] Ως τα τέλη του 2008 ο δημόσιος διάλογος περί του θέματος ήταν σχεδόν μηδαμινός. Η κοινή γνώμη θεωρεί ότι δεν πρόκειται για κάποια κανονική θέση εργασίας αλλά ότι είναι ένα προσωρινό στάδιο προς μια κανονική σύμβαση εργασίας. Επίσης θεωρείται ότι πρόκειται για εργοδοτική πολιτική μείωσης του εργατικού κόστους και παραβίασης του νόμου περί απολύσεων.
Μια χώρα που οι εργοδότες χρησιμοποιούν αρκετούς ενοικιαζόμενους εργαζόμενους είναι το Ηνωμένο Βασίλειο. Παράλληλα, όμως, έχει ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά «μόνιμης» απασχόλησης. Αυτό εξηγείται λόγω της ψήφισης νόμων προστασίας των προσωρινά απασχολούμενων. Οι ενοικιαζόμενοι εργαζόμενοι χρησιμοποιήθηκαν ως αντιστάθμισμα της μείωσης των παραδοσιακών προσωρινά απασχολούμενων. Στη διάρκεια της περιόδου 1992-2006 οι τελευταίοι μειώθηκαν και οι ενοικιαζόμενοι έφτασαν το 1% των εργαζομένων. Είναι νέοι και νέες, σχεδόν ίσα μοιρασμένοι από πλευράς φύλου αλλά κατανεμημένοι σε διαφορετικούς κλάδους και επαγγέλματα, προέρχονται από εθνοτικά μειονοτικά περιβάλλοντα και ελαφρώς λιγότερο ειδικευμένοι σε σχέση με το μέσο όρο. Σημαντικό ποσοστό των ενοικιαζόμενων είναι «διστακτικοί προσωρινά απασχολούμενοι» γιατί δεν κατάφεραν να βρουν σταθερή εργασία. Το νομοθετικό πλαίσιο, ακόμη και στο Η.Β., είναι ασαφές με αποτέλεσμα να μην έχουν τα ίδια δικαιώματα με τους μόνιμους εργαζόμενος μολονότι η διάρκεια των συμβάσεών τους ξεπερνά σε πολλές (25%) περιπτώσεις το ένα έτος. Δεν έχουν ασφάλεια εργασίας κι έτσι μπορούν να απολυθούν και να αντιμετωπίσουν την ανεργία ανά πάσα στιγμή. Αυτή η ανασφάλεια εντείνεται λόγω της νομικής θέσης τους αφού δεν έχουν συχνά υπερβεί τον ελάχιστο χρόνο εργασίας στον ίδιο εργοδότη.
Αυτή η κατάσταση συνεπάγεται την πληρωμή τους με χαμηλότερα μεροκάματα και την απασχόλησή τους με χειρότερους όρους εργασίας απολαμβάνοντας μόνο τα στοιχειώδη δικαιώματα και παροχές: κατώτατο εθνικό ημερομίσθιο, πληρωμή ημερών ασθενείας, επίδομα μητρότητας ή πατρότητας, κατωτάτη κρατική σύνταξη. Η Βρετανική Εργατική Συνομοσπονδία TUC έχει κατ’ επανάληψη καταγγείλει περιπτώσεις όπου οι εργοδότες δεν έχουν καταβάλει ούτε τα στοιχειώδη που προβλέπει η νομοθεσία.
Ποια ήταν η στάση του κράτους απέναντι στο νέο αυτό φαινόμενο στις εργασιακές σχέσεις στην Ελλάδα; Οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ προσπάθησαν να καλύψουν νομοθετικά την προστασία των «ενοικιαζόμενων εργαζόμενων» με δύο βασικούς νόμους. Κατά πρώτον, με τον νόμο 2956/2001(Κεφ. Δ, Άρθρο 20)[2] ορίζεται ότι Εταιρείες Προσωρινής Απασχόλησης είναι οι εταιρείες «οι οποίες έχουν ως αντικείμενο δραστηριότητας την παροχή εργασίας από μισθωτούς τους σε άλλο εργοδότη (έμμεσο εργοδότη) με τη μορφή της προσωρινής απασχόλησης». Ως προσωρινή απασχόληση στη συγκεκριμένη περίπτωση «νοείται η εργασία, η οποία παρέχεται σε άλλο εργοδότη (έμμεσος εργοδότης) για περιορισμένο χρονικό διάστημα από μισθωτό, ο οποίος συνδέεται με τον εργοδότη του (άμεσος εργοδότης) με σύμβαση ή σχέση εξαρτημένης εργασίας ορισμένου ή αορίστου χρόνου και επιτρέπεται μόνον υπό τους όρους και προϋποθέσεις του παρόντος.» Το κράτος, λοιπόν, αναγνωρίζει την ύπαρξη και δραστηριοποίηση εταιρειών που ιδιωτικοποιούν την παροχή εργασίας με την έννοια ότι μεσολαβούν στην εξεύρεση εργασίας που παραδοσιακά αποτελούσε υπηρεσία του Οργανισμού Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού: «Οι Εταιρείες Προσωρινής Απασχόλησης δεν επιτρέπεται να ασκούν οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα. Κατ’ εξαίρεση, επιτρέπεται να ασκούν τις ακόλουθες δραστηριότητες: α) μεσολάβηση για εξεύρεση θέσεως εργασίας (…) β) αξιολόγηση ή και κατάρτιση ανθρώπινου δυναμικού, εφόσον πληρούν τα οριζόμενα από τις κείμενες διατάξεις». Για τη σύσταση και λειτουργία τέτοιας εταιρείας πρέπει να υπάρχει ειδική άδεια του Υπουργείου Εργασίας «έπειτα από γνώμη της Επιτροπής Ελέγχου Προσωρινής Απασχόλησης», η οποία συγκροτείται σύμφωνα με το άρθρο 6 του Προεδρικού Διατάγματος 160/1999. Ο ίδιος νόμος περιέχει συγκεκριμένα δικαιώματα για τους «ενοικιαζόμενους εργαζόμενους».
ΜΑΖΙΚΟΣ ΤΑΞΙΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΔΟΥΛΕΜΠΟΡΙΟΥ ΠΟΥ ΛΕΓΕΤΑ ¨ΕΝΟΙΚΙΑΣΗ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ" ΚΑΙ ΚΑΘΕ ΜΟΡΦΗ ΕΠΙΣΦΑΛΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.
ΝΑ ΑΠΟΤΡΕΨΟΥΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΦΑΛΕΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
ΓΙΑ ΜΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΗ, ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ, ΜΕ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΕΛΕΓΧΟ.
[1] Lampousaki Sofia (2008) “Greece: Temporary agency work and collective bargaining in the EU” European Industrial Relations Observatory (EIRO) , July 2008, <http://www.eurofound.europa.eu/eiro/studies/tn0807019s/gr0807019q.htm>
[2]Βλ. Νόμος 2956/2001 ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ Ο.Α.Ε.Δ. ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ. ΦΕΚ A 258/06.11.2001 το οποίο κυκλοφόρησε στις 09.11.2001.
