email:theo-pana[at]hotmail.com
Εθελοντισμός – Κίνημα πολιτών
Σε μια κοινωνία μαστιζόμενη από τη λαίλαπα της οικονομικής κρίσης, σε μια εποχή όπου η προσπάθεια προσωπικής ανέλιξης κι εξέλιξης ανάγεται στο βασικό πυλώνα της ατομικής δράσης, συνθλίβοντας κάθε επίπεδο συλλογικής δραστηριοποίησης, η ενίσχυση, η προαγωγή και τελικά η βελτιστοποίησ η των εθελοντικών κινημάτων, τόσο σε επίπεδο κρατικό, αλλά πολύ περισσότερο δημοτικό – τοπικό, οφείλουν να αποτελούν το θεμελιωδέστερο εκ των αξόνων πολιτικής δράσης της εκάστοτε δημοτικής αρχής.
Οφείλει με τις πολιτικές και τις δράσεις που εφαρμόζει να ενισχύει το ρόλο των εθελοντικών οργανώσεων βάσης, καθώς, μεταξύ της εφαρμοζόμενης οικονομικοκοινωνικής πολιτικής και της ατομικής πρόσληψης υφίσταται ένα ευμέγεθες πεδίο, το οποίο παραμένει κενό, αν ο πολίτης δεν ευαισθητοποιηθεί ατομικά και καταστεί κοινωνικά αλληλέγγυος, με όσους διατηρούνται στο περιθώριο της κοινωνικής συνύπαρξης.
Φαντάζει διαδικασία καθαρά ατομοκεντρική κι όμως μόνο αυτό δεν είναι. Ο κοινωνικά αλληλέγγυος πολίτης, ο οποίος ενδιαφέρεται για το περιβάλλον κοινωνικό γίγνεσθαι και επιθυμεί να προσφέρει εθελοντικά τις ανεκμετάλλευτες υπηρεσίες, αποτελεί για την κοινωνιολογία μια αναξιοποίητη μονάδα κοινωνικής δυναμικής που πρέπει να διοχετευθεί.
Αυτό ακριβώς οφείλει να αποτελέσει μία σύγχρονη – ανεξάρτητη – προοδευτική – δημοκρατική δημοτική αρχή: Εκείνο το «σωλήνα» μέσω του οποίου το υπάρχον εθελοντικό ανθρώπινο δυναμικό θα διοχετεύεται με ευκολία στους τομείς δράσης, όπου χωλαίνει η εφαρμοζόμενη πολιτική, όχι λόγω της έλλειψης διάθεσης ή ικανότητας, αλλά λόγω του ανθρωπίνως αδυνάτου οι αναγκαίες δημοτικές υπηρεσίες να παρευρίσκονται άμεσα και αποτελεσματικά στον εκάστοτε δικαιούχο.
Η βασική αποστολή
Πρωτεύουσα και κυρίαρχη συλλογιστική στη δημοτική δράση οφείλει κατά πρώτον να είναι ο εντοπισμός, η ανάδειξη και η επισήμανση όλων εκείνων των ζητημάτων που χρήζουν μίας σύγχρονης μορφής κοινωνικής αλληλεγγύης. Εδώ καθίστανται αναγκαίες οι υποδείξεις και οι προτάσεις από τους κάθε είδους συλλογικούς φορείς, όπου είτε οι ίδιοι είτε τα μέλη που εκπροσωπούν υφίστανται τις αμείλικτες συνέπειες του κοινωνικού περιθωρίου. Αλλά και σε πρακτικό επίπεδο: Η ανάδειξη των ζητημάτων, όπου η παρέμβαση της Δημοτικής Αρχής θα ωχριούσε μπροστά στη μαζικότητα και την αποτελεσματικότητα που θα μπορούσε να έχει ένα γνήσιο, ένα αυτόβουλο, ένα δυναμικό τοπικό εθελοντικό κίνημα, που θα απαιτούσε τη διευθέτηση παρελθουσών αβελτηριών και μαζικά, συλλογικά και πάντα εθελοντικά θα ανελάμβανε δράση για την καλυτέρευση των αφορουσών ζητημάτων.
Κατά δεύτερον, είναι δεδομένο ότι, χωρίς την ενίσχυση αυτού του αναπτυσσόμενου εθελοντικού κινήματος, αυτό θα μαραζώσει και τελικώς θα διαβρωθεί και θα εκπέσει. Επομένως, οφείλουμε να επιμείνουμε στην απαγκίστρωση από αγκυλώσεις του παρελθόντος, να δώσουμε χώρο στην ανάπτυξη παντός είδους εθελοντισμού, να αναδείξουμε το έργο του, να επιβραβεύσουμε τους συμμετέχοντες και να καταστούμε συμπαραστάτες και αρωγοί του έργου του, διαλύοντας με βούληση και πυγμή κάθε γραφειοκρατικό ανάχωμα, που θα μπορούσε να στερήσει από τους δημότες της πόλης μας τα ευεργετικά του αποτελέσματα.
Οι βασικές αρχές
Χωρίς τον απόλυτο σεβασμό των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων (ΜΚΟ) και των τοπικών εθελοντικών οργανισμών που δραστηριοποιούνται στην Πόλη μας, σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε να υπάρξει ένα σοβαρό, ένα ανεξάρτητο εθελοντικό κίνημα, ένα δυναμικό κίνημα πολιτών. Και λέγοντας σεβασμό, οφείλουμε να εννοούμε τον σεβασμό στην πράξη: Χωρίς παρεμβάσεις στο έργο του, μόνο με την αναγκαία συμπαράσταση και αρωγή, αλλά και κατεύθυνση της δράσης του από επιτροπές στελεχιακά ενδυναμωμένες από στελέχη έμπειρα και με ευγνωσμένη αξία στον εκάστοτε τομέα δραστηριοποίησης. Σεβασμό στις προτάσεις των εθελοντικών οργανώσεων, με έμπρακτες αποδείξεις, που δεν θα παραμένουν γράμματα κενά και αναπάντητες επιστολές. Σεβασμό στις διαδικασίες που επιλέγουν αυτοβούλως για την ανάδειξη των οργάνων τους, δίχως ίχνος επιρροής, σεβασμό στους τρόπους που επιλέγουν για την ανάδειξη και την προώθηση της δράσης τους, με πρακτική βοήθεια και παροχή των ζητούμενων δημοτικών χώρων. Ο σεβασμός δεν ζητείται, κατακτιέται. Και στην πόλη μας, υπάρχουν ήδη εθελοντικά κινήματα, που έχουν εδώ και καιρό κατακτήσει τον δέοντα σεβασμό, έχοντας, όμως από καιρού απωλέσει αυτό τους το προνόμιο.
Η έννοια του σεβασμού όμως, πρέπει να έχει διπολική εφαρμογή: Προς τις οργανώσεις και τη δράση τους, όπως προαναφέραμε, αλλά, βέβαια, και προς τους πολίτες που εμπιστεύονται το περίσσευμά τους, τον ελεύθερο χρόνο τους, τον εθελοντικό τους κόπο στους διαφημιζόμενους υγιείς, ιερούς σκοπούς της εκάστοτε οργάνωσης και τελικώς καθίστανται θύματα μιας ανεκδιήγητης και ανίερης κακοδιαχείρισης και κατασπατάλησης.
Οι τομείς της δράσης
Η κοινωνική πραγματικότητα καταδεικνύει τους αναγκαίους τομείς διοχέτευσης της δημοτικής δράσης, χωρίς τα παρακάτω να αποτελούν μια περιοριστική αναφορά, αλλά απλώς ενδεικτική, ο εμπλουτισμός της οποίας επαφίεται στην αέναη διαδραστική συζήτηση μεταξύ των φορέων και της δημοτικής αρχής.
Α) Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ)
Βασικός άξονας και μοχλός εθελοντικής δράσης παραμένουν διαχρονικά οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις. Μια δημοτική αρχή, η οποία αποδεικνύει εμπράκτως το σεβασμό της προς τις θεμελιώδεις ιδέες και αρχές του εθελοντισμού, οφείλει να προχωρήσει στα παρακάτω απλά βήματα προς τον αποκλειστικό σκοπό της ισχυροποίησης του θεσμού του εθελοντισμού και συγκεκριμένα των ΜΚΟ εγκαθιδρύοντας στην τοπική κοινωνική συνείδηση την ανεξαρτησία και ανυστεροβουλία τους, δημιουργώντας το εφαλτήριο για την ανοδική πορεία που οφείλει και πρέπει να ακολουθήσει ο εθελοντισμός στα επόμενα χρόνια.
Για τους λόγους αυτούς πρέπει να προχωρήσουμε:
-Σε άμεση καταγραφή των υπαρχόντων Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων και Εθελοντικών Οργανισμών, που δραστηριοποιούνται στην πόλη μας.
-Αξιολογούμε το παρελθόν, το παρόν και τη μελλοντική δυναμική τους.
-Ιεραρχούμε την αναγκαιότητα των σκοπών τους και τελικώς
-Καταλήγουμε στην ισότιμη και αναλογική διάθεση των κατάλληλων και αναγκαίων πόρων για την επίτευξη των στόχων τους, με βασικό μοχλό
-Ένα ισχυρό, ένα αξιοκρατικό θεσμικό πλαίσιο διαφάνειας, με απαραβίαστες δικλίδες ασφαλείας, που θα αποκαθιστά το αίσθημα δικαιοσύνης του δημότη και θα εγκαθιδρύει στην κοινωνική συνείδηση την βεβαιότητα ότι οι διαθέσιμοι κόποι του δεν χάνονται, αλλά το κοινωνικό σύνολο βγαίνει κερδισμένο.
Β) Αλληλεγύη πολιτών
Η αλληλεγγύη μεταξύ των δημοτών είναι ένα μέγεθος ιδιαιτέρως σημαντικό, η οποία επηρεάζει σε ύψιστο βαθμό τη βιωσιμότητα του τόπου που ζούμε και μεγαλώνουν τα παιδιά μας. Επηρεάζει αυτήν την ίδια την κοινωνική κινητικότητα και καθιστά τον τόπο διαμονής μας, όχι απλά έναν τόπο διεκπεραιώσεως των καθημερινών μας αναγκών, αλλά έναν τόπο αληθινής διαβίωσης. Γι’ αυτό και η ενίσχυσή της είναι πρωτέυουσα δημοτική ανάγκη.
Β.1) Κοινωνική ισότιμη ενσωμάτωση αποκλειόμενων κοινωνικών ομάδων
Η κοινωνία, αγκιστρωμένη σε εδραιωμένες διαχρονικά αναχρονιστικές αντιλήψεις, θέτει με τους τρόπους της στο κοινωνικό περιθώριο ομάδες ανθρώπων, οι οποίες, αν αξιοποιηθούν ορθά, θα μπορούσαν να αποτελέσουν ένα πολύ σημαντικό μέγεθος κοινωνικής δυναμικής, ιδιαίτερα χρήσιμο.
Για τους λόγους αυτούς απαιτείται:
- Άμεση ενδυνάμωση των υπαρχουσών κοινωνικών υπηρεσιών του Δήμου.
- Συγκρότηση ενός σύγχρονου Γραφείο Κοινωνικής και Ψυχολογικής Υποστήριξης.
- Αναβάθμιση του ρόλου των εθελοντικών οργανώσεων στο ιδιαιτέρως κρίσιμο αυτό ζήτημα, προσφέροντας τις κατάλληλες υλικές συνθήκες, ώστε σε συμπαράταξη με το Δήμο, το Κέντρο αυτό να καταστεί πρότυπο για την Αθήνα.
- Δημιουργία τμημάτων πρώην κρατουμένων, εξαρτημένων, οικονομικών μεταναστών.
- Διασύνδεση των τμημάτων αυτών με τα γραφεία ευρέσως εργασίας για την ομαλή επανένεταξη αυτών στον κοινωνικό ιστό.
Προαπαιτούμενο στην προσπάθεια αυτή είναι φυσικά, όπως προείπαμε, η ενίσχυση του ρόλου των εθελοντικών οργανώσεων. Τα όρια της Δημοτικής ικανότητας είναι πεπερασμένα και μόνο μέσα από την ενίσχυση των εθελοντικών οργανώσεων βάσης υπάρχει η δυνατότητα κάλυψης του εμφανιζόμενου κενού.
Επομένως απαιτείται:
- Δημιουργία τμημάτων εθελοντών, οι οποίοι θα καταπιάνονται με την ψυχολογική και κοινωνική υποστήριξη των αποκλειόμενων κοινωνικών ομάδων.
- Ένταξη των προθυμοποιούμενων συμπολιτών μας στις κοινωνικές υπηρεσίες του Δήμου, εξάροντας την εθελοντική τους προσφορά, με εκδηλώσεις, που σκοπό θα έχουν όχι την επιβράβευση, αλλά την ευαισθητοποίηση.
Β.2) Περιπτώσεις φυσικών καταστροφών
Η πρόσφατη ελληνική γενικότερα, αλλά και τοπική εμπειρία έχει αποδείξει ότι η χώρα μας, αλλά και ο τόπος μας, μαστίζεται κατά καιρούς από φυσικές καταστροφές, οι οποίες, με βάση το φαινόμενο του θερμοκηπίου και την αύξηση της θερμοκρασίας, αναμένεται να επιδεινωθούν.
Με βάση τα δεδομένα αυτά η Δημοτική Αρχή, για την προστασία του τόπου μας, του τόπου όπου βρίσκονται οι περιουσίες των συμπολιτών μας, που αποκτήθηκαν με κόπους και αγώνες, οφείλει να βρίσκεται νυχθημερόν σε επαγρύπνηση και στην υπηρεσία των Δημοτών.
Πρωταρχικό μέλημα είναι φυσικά η ενίσχυση των δημοτικών υπηρεσίων που έχουν να κάνουν με την αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών.
Κανένας Δήμος, όμως και καμία Δημοτική Αρχή δεν θα μπορούσε να φτάσει στο επιθυμητό βέλτιστο αποτέλεσμα, αν δεν είχε στο πλευρό της όλους τους Δημότες της πόλης. Και το ζητούμενο, αλλά και το ευκταίο είναι να δημιουργηθεί και να εγκαθιδρυθεί η τοπική κοινωνική συνείδηση, που να προτρέπει τους δημότες να παραμένουν ενεργοί και επαγρυπνισμένοι καθόλη τη διάρκεια του έτους και όχι αποκλειστικά εν όψει της εκάστοτε φυσικής καταστροφής, που ενδεχομένως θα έχει καταστροφικές και τραγικές συνέπειες, αν δεν προληφθεί.
Για τους λόγους αυτούς απαιτείται:
- Συγκρότηση ενός ενιαίου φορέα αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών, ο οποίος θα απαρτίζεται αποκλειστικά από εθελοντές.
Εν είδη επιλόγου
Οι προαναφερθέντες τομείς είναι μόνο μερικοί από τους τομείς εκείνους, στους οποίους θα μπορούσε να κατευθυνθεί και να στοχοποιήσει η δημοτική δράση. Σε καιρούς κοινωνικά και οικονομικά χαλεπούς, όπου οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι βαίνουν διαρκώς μειούμενοι, με αποτέλεσμα την όλο και μεγαλύτερη συρρίκνωση των κοινωνικών δημοτικών δυνατοτήτων, εκείνο και μόνο εκείνο στο οποίο μπορούμε να προσβλέπουμε είναι η αλληλεγγύη των πολιτών για να έχουμε την δυνατότητα να βγούμε από το βαθύ τούνελ της κρίσης.
Προσπάθειες προς την κατεύθυνση αυτή έχουν ήδη αρχίσει να λαμβάνουν σάρκα και οστά. Και η ίδρυση του κοινωνικού παντοπωλείου, και η εκπτωτική κάρτα του δημότη, αλλά και η καταγραφή των υπαρχόντων εθελοντικών κινημάτων βάσης αποτελούν κινήσεις προς την ορθή κατεύθυνση.
Ευελπιστούμε πως θα συνεχιστεί να καταβάλεται κάθε δυνατή προσπάθεια προς τον σκοπό της ελάφρυνσης των δοκιμαζόμενων συμπολιτών μας και ότι η ανάπτυξη του Ηλιουπολίτικου εθελοντικού κινήματος δεν θα είναι πλέον μια ευχή, αλλά μια πραγματικότητα.
Γράφει ο Θοδωρής Παναγιώτου
Δικηγόρος
Δικηγόρος
