email:v.varotsakis[at]otesat-maritel.com
ενας προβληματισμός βασισμένος στο άρθρο της Ε.Γαλανοπόυλου στην «Ελευθεροτυπία»
Στις αρχές Οκτωβρίου δημοσιεύτηκε ένα ιδιαίτερα αξιόλογο και ενδιαφέρον άρθρο της κ.Έλενας Γαλανοπούλου στη Σαββατιάτικη Ελευθεροτυπία που αφορούσε το θέατρο για έφηβους.
Είναι γεγονός ότι στην Ελλάδα δεν υπ άρχει μεταβατικό στάδιο ανάμεσα στο Παιδικό θέατρο και στις παραστάσεις για ενήλικο κοινό. Πολλές από τις παραστάσεις αυτές καθοδηγούνται από ένα τηλεοπτικό casting και φυσικό επακόλουθο είναι το ..τηλεοπτικό κοινό.
Οι νέοι που ενδιαφέρονται για το θέατρο μοιραία ή θα στραφούν σε αυτές τις παραστάσεις ή θα ακολουθήσουν τους γονείς ή την άποψή τους. Καλύπτουν όμως αυτές οι παραστάσεις τις ανάγκες που πηγάζουν από τα δύσκολα χαρακτηριστικά της εφηβείας;
Γνωρίζουμε όλοι ότι η μετάβαση από την ανεμελιά των παιδικών χρόνων στην ενήλικη ζωή μόνο εύκολη δεν είναι. Οι ίδιοι οι νέοι, όπως γράφει στο άρθρο της η κ.Γαλανοπούλου, νιώθουν έτσι κι’αλλιώς πως τους έχουμε έξω από τον κόσμο τους.
Είναι γεγονός ότι οι νέοι μέσα στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο βιώνουν πρωτόγνωρες καταστάσεις. Αυτή η εμπειρία τους στη μαθητική εφηβική ζωή είναι καθοριστικός παράγοντας για το μέλλον τους όχι μόνο μαθησιακά και επαγγελματικά αλλά και ψυχολογικά. Οι νέοι αναζητούν, ταξιδεύουν, ερωτεύονται, πονούν, φοβούνται, χαίρονται. Και όλα αυτά με τον δικό τους τρόπο και στη δικιά τους κοινωνία.
Όλες λοιπόν οι παραστάσεις « ενήλικου κοινού » είναι πολύ μακριά από τα ζητήματα που « καίνε » τους εφήβους ή αντιμετωπίζουν εφηβικά ζητήματα μέσα από άλλα μάτια.
Στο εξωτερικό το λεγόμενο « θέατρο για εφήβους » ή « νεανικό θέατρο » (youth theater) έχει παράδοση χρόνων. Το Εθνικό Θέατρο της Αγγλίας έχει καθιερώσει τον δεκαεφτάχρονο θεσμό « Connections », που παραγγέλνει σε καταξιωμένους συγγραφείς νέα έργα για να παιχτούν από νεανικές ομάδες με την προυπόθεση να αφορούν τους προβληματισμούς και να κεντρίζουν το ενδιαφέρον των εφήβων, αλλά και να κινητοποιούν τη δημιουργικότητά τους.
Σπουδαίοι θεατρικοί συγγραφείς όπως οι Μαρκ Ρέιβενχιλ, Φίλιπ Ρίντλευ, Αλαν Εικμπουρν, Μόιρα Μπουφίνι και Ούρσουλα Ράνι Σάρμα έχουν κατά καιρούς γράψει για το « Connections » χαρίζοντας παράλληλα μερικές από τις ευτυχείς στιγμές της σύγχρονης δραματουργίας της χώρας.Ίδια προσπάθεια γίνεται στις ΗΠΑ και στις Σκανδιναβικές χώρες.
Στην Ελλάδα δεν υπάρχει κάτι αντίστοιχο,. Η πρώτη σημαντική προσπάθεια καταγράφηκε στο Θέατρο « ΧΩΡΑ » , δυό χρόνια πρίν, από τη θεατρική Ομάδα Grasshopper της σκηνοθέτριας και παιδοψυχολόγου Σοφίας Βγενοπούλου.με το έργο « Chatroom ». Αυτή η προσπάθεια επιβραβεύτηκε από ένα κοινό 5000 μαθητών Γυμνασίων, Λυκείων αλλά και πολλών μεμονωμένων εφήβων που επιτέλους ανακάλυψαν ένα έργο που μιλά την γλώσσα τους.
Φέτος τα θεάματα που απευθύνονται στους νέους είναι πιο πολλά. Στο Θέατρο του νέου κόσμου η ομάδα της Σοφίας Βγενοπούλου (Grasshopper) παρουσιάζει το
« DNA» του βραβευμένου Ντένις Κέλι που έρχεται κατευθείαν από το πρόγραμμα Connections. Μιά ανέμελη παρέα παιδιών μέσα σε μια βραδυά παρεκτρέπεται, με αποτέλεσμα να εξαφανιστεί ένας φίλος τους.Η παρέα καλείται για πρώτη φορά να πάρει σημαντικές αποφάσεις που έχουν το δικό τους τίμημα.
Στο ίδιο θέατρο μέχρι τέλος Οκτωβρίου παρουσιάζεται και ένα άλλο έργο που «βγήκε» μέσα από τις σελίδες του ημερολογίου ενός νέου κοριτσιού που χάθηκε στην Γάζα. Η παράσταση « Το Ονομά μου είναι Rachel Corrie » δεν σηματοδοτεί μόνο τον αγώνα αυτής της νεαρής ακτιβίστριας και ενός ολόκληρου λαού αλλά με την βαθύτατη έννοια –εγώ νοιάζομαι- σηματοδοτεί το πέρασμα από την εφηβεία στην ενήλικη ζωή .
Στο Θέατρο « ΧΩΡΑ » στην προσπάθεια δημιουργίας εφηβικής σκηνής παρουσιάζεται το έργο « Respect »του Τζακ Θορν, προερχόμενο και αυτό από το Connections. Ο δεκαεξάχρονος ήρωας του έργου αφήνει τη ζεστασιά του δωματίου και του υπολογιστή του, για να βγεί στους δρόμους της κακόφημης γειτονιάς του, όταν μαθαίνει πως ο αδελφός του δολοφονήθηκε σε μια γωνιά της.
Το Εθνικό Θέατρο δεν θα μπορούσε να λείψει από αυτή την καινοτομία. Η «Αντιγόνη» του Σοφοκλή σε σκηνοθεσία Τάκη Τζαμαργιά θα αρχίσει περιοδία σε σχολεία της Αττικής από 23 Νοεμβρίου. Και εδώ το μεγάλο πείραμα. Οι μαθητές θα έχουν την δυνατότητα να δουν πως μετατρέπεται σε ζωντανό θέατρο η σχολική ύλη τους.
Και στη πόλη μας τι γίνεται; Πάράδοξο ή όχι νεανικά σχήματα δημιουργούν με δικά τους έργα ένα άλλο θεατρικό δρόμο στο γίγνεσθαι της πόλης. Πως ενθαρύνονται όμως οι νέοι στην Πόλη; Υπάρχει συγκεκριμμένο πρόγραμμα δράσης; Μάλλον όχι.
Στην σκληρή εποχή του μνημονίου το πρώτο θύμα είναι σίγουρα ο Πολιτισμός. Είναι σίγουρο ότι οι επερχόμενες περικοπές θα πλήξουν καίρια ότι έχει να κάνει με τον πολιτισμό σαν εύκολο θύμα.
Ας το δούμε όμως σαν πρόκληση ενάντια στους καιρούς.Η όποια Δημοτική Αρχή προκύψει από τις επικείμενες εκλογές πρέπει με κάθε τρόπο να ενθαρύνει την λειτουργία όχι μόνο των θεατρικών εργαστηρίων του Δήμου αλλά να τονώσει και να υποστηρίξει με κάθε τρόπο οποιαδήποτε πολιτιστική ομάδα υπάρχει ή δημιουργείται.
Θεωρώ σημαντικό την δημιουργία βραβείου για την συγγραφή νεανικού έργου που θα αποτελέσει όχι μόνο πρότυπο για την Ηλιούπολη αλλά και θα δώσει ουσία στην προσπάθεια να έρθουμε πιο κοντά στους νέους. Δεν πρέπει να ξεχνάμε, όπως λέει και η Σοφία Βγενοπούλου, ότι οι νέοι σήμερα, που ο ανταγωνισμός είναι τεράστιος και η υπερεργασία είναι αξία, νιώθουν όλο και πιο μόνοι.
Ας τους αποδείξουμε λοιπόν σαν Πόλη ότι κάνουμε τα πάντα για μην νοιώθουνε μόνοι.
Βαγγέλης Βαροτσάκης
