Βαγγέλης Βαροτσάκης

email:v.varotsakis[at]otesat-maritel.com

«.....ανόητοι όσοι κουρσεύουν πόλεις και μαγαρίζουνε
ναούς και τάφους, τον τόπο των νεκρών τον ιερό
όλεθρο γεύεται όποιος όλεθρο σκορπάει......»

Ο ανατρεπτικός και αντιπολεμικός λόγος του Ευρυπίδη σκόρπισε ρίγη συγκίνησης στους θεατές, που παρακολούθησαν την χθεσινή παράσταση των ΤΡΩΑΔΩΝ, που μέσα σε άκρα καθηλωτική σιγή συμμετείχαν στο βουβό θρήνο των γυναικών της Τροίας.
Το έργο του μεγάλου τραγωδού, όπως λέει και στο σημείωμά του ο σκηνοθέτης Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος, δεν είναι μόνο ένα αντιπολεμικό έργο και ένα τραγούδι για τον ξεριζωμό, είναι κυρίως μια οργισμένη κριτική για την κατάντια της Αθηναικής Δημοκρατίας.
Το έργο πρωτοπαίχτηκε το 415 π.χ. στα Μεγάλα Διονύσια μεσούντος του Πελοποννησιακού πολέμου, ένα χρόνο μετά την ανελέητη σφαγή της Μήλου. Αρνούμενη να συμμετάσχει στη συμμαχία της Δήλου προκαλεί την οργή των Αθηναίων, που καταλαμβάνοντας το νησί σφαγιάζουν όλους τους άνδρες και πωλούν ως σκλάβους τα γυναικόπεδα.
Η Ύβρις οδηγεί στη Νέμεση. Λίγο αργότερα η καταστροφική Σικελική εκστρατεία πληρώνει τους Αθηναίους με το ίδιο νόμισμα.
Ο Ευριπίδης αμφισβητεί τα πάντα. Την ποιότητα της Δημοκρατίας, την ηθική και το δίκαιο του πολέμου ακόμα και την ίδια την ύπαρξη των Θεών.Χρησιμοποιεί τη «Θεία τιμωρία» σαν απειλή, μήπως και συνετιστούν οι Αθηναίοι και εγκαταλείψουν την αλαζονεία της υπερδύναμης.
Η θλίψη είναι έντονη στο σκηνικό.Οι Θεοί απλώνουν το νοσηρό τους δίχτυ στις μοίρες των ανθρώπων.
Η παράσταση ξεφεύγει από τις κλασσικές δομές της τραγωδίας, αρνείται την μουσική επένδυση - όπως την ξέρουμε – διατηρώντας όμως μια ηχητική δυναμική μέσα από τον θρήνο των Τρωάδων.Ο λόγος κυριαρχεί καθηλωτικός, αγγίζει τις ψυχές των θεατών κανοντάς τους, πρόσφυγες κι΄ αυτούς.
Υποδειγματική Εκάβη η Λυδία Κονιόρδου, κρατάει εξαιρετικό μέτρο ανάμεσα στο θρήνο και την αξιοπρέπεια, μετράει ζωντανούς και νεκρούς. Η ίδια έχει πεί « ..Οταν δημιουργείς μέσα σου μια αντίσταση που προέρχεται από τη σύγκρουση των αντιθέτων, από τα οποία βρίθει το αρχαίο δράμα, αυτό και μόνον δημιουργεί μέγεθος. Είναι νόμος της φύσης. Θες να φωνάξεις και δεν μπορείς. Η σύγκρουση φέρνει ενέργεια, και αυτή η ενέργεια κάνει τα πράγματα μεγάλα…» Προσωπικά αισθανόμουν σαν η Εκάβη να ήταν η προέκταση της μεγάλης μας ηθοποιού.
Η Κασσάνδρα της Μαρίας Κίτσου, συγκλονιστική μέσα από το βάρος της προμαντείας του ολέθρου της πόλης και των Ατρειδών.
Η τραγική φιγούρα της Ανδρομάχης (έξοχη η ερμηνεία της Μαρίας Καλλιμάνη), ο αντιπαθητικός ρόλος του Ταλθύβιου ( Γιάννης Τσορτέκης), η έντονα υποκριτική στάση του Μενέλαου (Μιχάλης Οικονόμου) και η χαμηλών τόνων αυθάδεια της Ελένης (Αμαλία Τσεκούρα) έδωσαν το δικό τους στίγμα στην σκληρά διαχρονική αυτή τραγωδία.
Αφήνω τελευταία τις υπόλοιπες γυναίκες του χορού. Και εδώ φαίνεται όχι απλά η σκηνοθετική ματιά του Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου αλλά η βαθιά του πίστη στη διδασκαλία του Θεάτρου. Λιτές τραγικές φιγούρες στο κέντρο της θλίψης σε παρασέρνουν με το μέγεθος του πάθους, του θρήνου και της αδυναμίας τους .

«............αλλά φουρτούνα μανιασμένη αν τους χτυπήσει, παραδομένοι , αφήνονται στο έλεος των κυμάτων. Έτσι κι΄εγώ, με χίλια να με λιώνουν βάσανα, άφωνη μένω στην απελπισία μου..............»

Το έργο τελειώνει με τον θάνατο και την ταφή του Αστυάνακτα γιού του Έκτορα .Όπως συγκλονιστικά αναφέρει η Μαρία Παπαλέξη, εκεί σταματά ο νούς του ανθρώπου. Όταν μια μάνα χάνει το παιδί της , δεν είναι μόνο η αγκαλιά της που αδειάζει, είναι το μέλλον που ακυρώνεται.
Από την Τροία στη Σικελία, από την Μικρά Ασία στη Μακρόνησο και τη Γυάρο, από την πρώην Γιουγκοσλαβία ως το Ιράκ, το Αφγανιστάν και την Γάζα....όλεθρο γεύεται όποιος όλεθρο σκορπάει.........