email:ptots[at]tee.gr
ΚΤΗΜΑ ΚΑΡΑ
Παρατηρήσεις – Σχόλια – Συμπεράσματα
για την απόφαση 2797/2007
του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών
που αφορά την δικαστική διένεξη
μεταξύ κληρονόμων Νάστου και Ελληνικού Δημοσίου
για τα όρια και την συνολική έκταση του “Κτήματος Καρα”
Πάνος Τότσικας - πολεοδόμος
28 Μαΐου 2007
Εισαγωγή
Με την υπ’ αριθμ. 2797/2007 απόφαση του, το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών έκρινε «…χάριν της ασφαλέστερης επί της υποθέσεως κρίσεως να διαταχθεί η επανάληψη της επ’ ακροατηρίω συζητήσεως, η οποία είχε κηρυχθεί περαιωμένη, αναβαλλομένης στο μεταξύ της οριστικής επί της υποθέσεως κρίσεως του δικαστηρίου…προκειμένου να διενεργηθεί (νέα) πραγματογνωμοσύνη…».
Σύμφωνα με το δικαστήριο «…για τον σχηματισμό της δικαστικής κρίσης είναι απαραίτητος ο επακριβής προσδιορισμός των πρόποδων του όρους Υμηττός για να αποσαφηνισθεί το ανατολικό όριο του κτήματος (Καρά) καθ’ όσον η μεταβίβαση του κτήματος (από το 1830 μέχρι το 1922) γίνονταν βάσει των ορίων αυτού χωρίς να αναγράφεται η έκταση αυτού…».
Παρατήρηση 1
Σύμφωνα με την απόφαση 2797/2007 του Πρωτοδικείου Αθηνών, οι διορισθέντες μέχρι σήμερα από το δικαστήριο πραγματογνώμονες Νικόλαος Σκιαδάς, αγρονόμος - τοπογράφος μηχανικός και Αντώνιος Ρέπουλης, τοπογράφος μηχανικός, με τις υπ’ αριθμ. 266/2001 και 603/1998 αντίστοιχα Εκθέσεις Πραγματογνωμοσύνης, δεν καθόρισαν με ακρίβεια τους πρόποδες του Υμηττού, αλλά για τον προσδιορισμό του ανατολικού ορίου του “Κτήματος Καρά” «…αναφέρθηκαν στην υπ’ αριθμ. 111184/1953 απόφαση του Υπουργού Γεωργίας που εκδόθηκε μετά από γνωμοδότηση του Συμβουλίου Ιδιωτικών Δασών που προσδιόρισε τα όρια της δασικής εκτάσεως χωρίς όμως η ως άνω απόφαση να προσδιορίσει τους πρόποδες εφαρμόζοντας πλήρως τα κριτήρια και τις ισχύουσες επιστημονικές αρχές που εφαρμόζονται για τον προσδιορισμό τους…».
Σχόλιο 1
Δεν είναι μόνο οι πρόποδες του Υμηττού και τα ανατολικά όρια του “Κτήματος Καρά” που δεν προσδιορίζονται με ακρίβεια από τους διορισμένους από το δικαστήριο πραγματογνώμονες. Είναι επίσης τα βόρεια και τα νότια όρια του κτήματος που δεν προσδιορίζονται σωστά. Η απόφαση 2797/2007 του Πρωτοδικείου Αθήνας, φαίνεται να αποδέχεται ότι τα βόρεια όρια του “Κτήματος Καρά” έφταναν μέχρι τον σημερινό Βύρωνα (Κοπανά) και τα νότια όρια μέχρι την οδό Τραχώνων, η οποία προσδιορίζεται από τους κληρονόμους Νάστου στην περιοχή «Γύρισμα» της ¶νω Γλυφάδας. Δηλαδή δεν λαμβάνει υπ’ όψη της ούτε την τεκμηριωμένη Έκθεση Αντιπραγματογνωμοσύνης του Ελευθέριου Φραγκιουδάκη, ούτε την Τεχνική Έκθεση του υποφαινόμενου , που περιλαμβάνονται στα στοιχεία της δικογραφίας και οι οποίες προσδιορίζουν διαφορετικά τα βόρεια και τα νότια όρια του “Κτήματος Καρά”.
Παρατήρηση 2
Η απόφαση 2797/2007 του Πρωτοδικείου Αθήνας, αναφέρει ότι με το συμβόλαιο 4490/1938 (με το οποίο η χήρα Αλεξίου Νάστου μεταβιβάζει στο θετό υιό της Κωνσταντίνο Νάστο το μερίδιο της), το “Κτήμα Καρά” εμφανίζεται για πρώτη φορά να έχει έκταση 12.000 περίπου στρεμμάτων («πλέον ή έλαττον») και το ανατολικό του όριο να φθάνει μέχρι την κορυφογραμμή του Υμηττού, «όπου και το όριο της κοινότητος Κορωπίου». Μέχρι τότε, στα συμβόλαια μεταβίβασης του κτήματος που είχαν προηγηθεί (από το 1830 μέχρι το 1922), αναφέρονταν ως ανατολικό όριο του κτήματος το όρος Υμηττός και συγκεκριμένα «κατά ή παρά τους πρόποδες του Υμηττού».
Σχόλιο 2
Δεν είναι για πρώτη φορά που εμφανίζεται η έκταση του “Κτήματος Καρά” να ανέρχεται σε 12.000 περίπου στρέμματα. Με το συμβόλαιο 36467/1918, ο Αλέξιος Νάστος εμφανίζεται να «εκμισθώνει» από τον Μιλτιάδη Σκουφή 12.713 στρέμματα, ενώ ως ανατολικό όριο του “Κτήματος Καρά” εμφανίζεται «…ο Υμηττός, ως κλίνουν τα ύδατα, με το όριο Κορωπίου…». Όμως το συμβόλαιο αυτό θεωρείται «αμφιβόλου γνησιότητας» από την απόφαση 23/1997 του τότε Εισαγγελέα Εφετών Αθηνών και σημερινού Εισαγγελέα Αρείου Πάγου κ. Γ. Σανιδά. Ωστόσο πρέπει να επισημάνουμε, ότι ο Αλέξιος Νάστος από το 1923 μέχρι το 1929 πούλησε στην εταιρία «Δρανδάκης - Πάγκαλος» 2.700 στρέμματα, παραχώρησε 300 περίπου στρέμματα αμπελιών στους εμφυτευτές τους και όταν πέθανε το 1929, οι κληρονόμοι του φορολογήθηκαν για 9.373 στρέμματα. Όλα αυτά σημαίνουν ότι πολύ πρίν το 1938, από τη δεκαετία του ’20, ο Αλέξιος Νάστος εμφανίζει ως ιδιοκτησία του άνω των 12.000 στρεμμάτων γης. Γιατί η απόφαση 2797/2007 το «αγνοεί» αυτό; Μήπως ουσιαστικά θεωρεί, όπως ο Γ. Σανιδάς, ότι το συμβόλαιο 36467/1918 είναι πλαστό;
Συμπεράσματα
1.Η απόφαση 2797/2007 του Πρωτοδικείου Αθηνών σωστά θεωρεί ως ανεπαρκείς τις δύο πραγματογνωμοσύνες που διενεργήθηκαν μέχρι σήμερα κατ’ εντολή του, εφ’ όσον δεν προσδιορίζονται με ακρίβεια τα ανατολικά όρια του “Κτήματος Καρά” και δικαιολογημένα ζητά νέα πραγματογνωμοσύνη. Ωστόσο, η προαναφερόμενη απόφαση δεν αναφέρεται καθόλου στα βόρεια και στα νότια όρια του “Κτήματος Καρά”, τα οποία επίσης δεν προσδιορίζονται σωστά από τις μέχρι σήμερα διενεργηθείσες πραγματογνωμοσύνες, όπως προκύπτει από την «Έκθεση Αντιπραγματογνωμοσύνης» του Ελευθέριου Φραγκιουδάκη και την «Τεχνική Έκθεση» του υποφαινόμενου, οι οποίες έχουν κατατεθεί στο δικαστήριο.
2.Η απόφαση διαπιστώνει εμμέσως πλην σαφώς τον σφετερισμό από τον Αλέξιο Νάστο και τους κληρονόμους του, της δημόσιας έκτασης που περιλαμβάνεται ανάμεσα στους πρόποδες και την κορυφογραμμή του Υμηττού και διατάσει να προσδιοριστούν επακριβώς οι πρόποδες, όπου βρίσκονταν και τα ανατολικά όρια του “Κτήματος Καρά”. Είναι προφανές ότι όταν προσδιοριστούν σωστά από τη νέα πραγματογνωμοσύνη οι πρόποδες του Υμηττού, θα γίνει σαφές ότι ένα μεγάλο μέρος της έκτασης που έχουν ήδη πουλήσει οι κληρονόμοι του Νάστου στην περιοχή των Δήμων Ηλιούπολης – Αργυρούπολης, δεν τους άνηκε ποτέ και ότι κατά συνέπεια είναι καταπατητές και σφετεριστές δημόσιας περιουσίας.
3.Η απόφαση 2797/2007 του Πρωτοδικείου Αθηνών δεν λαμβάνει υπ’ όψη της προηγούμενες δικαστικές αποφάσεις, όπως η 4910/1977 του Εφετείου Αθηνών και η 23/1997 του Εισαγγελέα Εφετών Αθηνών, οι οποίες εκτιμούν ότι τα «4 ζευγάρια», με τα οποία προσδιορίζεται η συνολική έκταση του “Κτήματος Καρά” αντιστοιχούν σε 320-520 στρέμματα, ή το πολύ σε 1000 στρέμματα. Επίσης δεν λαμβάνει υπ’ όψη της την απόφαση 261/1981 του Αρείου Πάγου, σύμφωνα με την οποία το «ζευγάρι» αφορούσε καλλιεργούμενη έκταση 80 στρεμμάτων ομαλής και 100 στρεμμάτων ανώμαλης έκτασης και ότι τα αναφερόμενα συμβόλαια «χοτζέτια» και στα συμβόλαια τοπωνύμια, ήταν τοποθεσίες της ευρύτερης περιοχής και όχι τα συγκεκριμένα όρια της εκτάσεως των «ζευγαριών», που όριζαν την ακριβή περίμετρο τους (βλ. έγγραφο Υπ. Γεωργίας – Δ/νση Δασών – αρ. πρωτ. 163847/3058/1.8.81). Αφήνει κατά συνέπεια αρκετά ερωτηματικά, γιατί η απόφαση 2797/2007 προσπαθεί να προσδιορίσει το “Κτήμα Καρά” μόνο από το ανατολικό του όριο και όχι από τον προσδιορισμό της καλλιεργούμενης έκτασης των «4 ζευγαριών».
4.Κατά τη γνώμη μου είναι βέβαιο ότι η συνολική έκταση του “Κτήματος Καρά” δεν μπορούσε να ξεπερνά τα 1000 στρέμματα (όπως εκτιμά και ο Γ. Σανιδάς). Θα πρέπει επίσης να θεωρηθεί ως δεδομένο ότι οι χειμερινές και οι θερινές βοσκές που αναφέρονται στο “Κτήμα Καρά”, όπως και οι δασικές εκτάσεις που υπήρχαν σ’ αυτό δεν ανήκαν στους εκάστοτε ιδιοκτήτες του ή διαχειριστές του και κατά συνέπεια δεν μπορούν να συμπεριληφθούν στα «4 ζευγάρια» της αρχικής έκτασης του τσιφλικιού. «Βοσκές», σήμαιναν απλά «νομές», δηλαδή χρήση εκτάσεων για βόσκηση μικρών και μεγάλων ζώων. «…Όλα τα λιβάδια, στα διάφορα τσιφλίκια για την επικαρπία των οποίων δεν έχει να παρουσιάσει κάποιος έγγραφο (ταπί) δηλωθέν επί Τουρκικής εξουσίας, θεωρούνται ως δημόσια και η νομή μένει ως και τούδε εις το δημόσιον…», ανέφερε το Διάταγμα με το οποίο ρυθμίστηκε νομοθετικά το 1834 το ζήτημα των λιβαδιών. Και για το «τσιφλίκι Καρά», δεν υπήρξε ποτέ κάποιο τέτοιο «ταπί» (βλ. Έκθεση Αντιπραγματογνωμοσύνης Ελευθέριου Φραγκιουδάκη). Κι όμως, παρόλα αυτά υπάρχει δικαστήριο που σε επιμέρους δίκη εξέδωσε απόφαση σύμφωνα με τους ισχυρισμούς των κληρονόμων Νάστου, θεωρώντας ότι το «ζευγάρι» ήταν 3.300 στρέμματα (!), θεωρώντας ότι οι βοσκές και τα λιβάδια συμπεριλαμβάνονταν στην ιδιοκτησία του αρχικού «τσιφλικιού Καρά».
5.Τέλος, πρέπει να δεχτούμε ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί «χρησικτησία» η νομή λιβαδιών και δασικών εκτάσεων, Δηλαδή, οι κληρονόμοι Νάστου δεν μπορούν να ισχυριστούν ότι είναι ιδιοκτήτες ενός «τσιφλικιού» το οποίο είναι αποτέλεσμα της «χρησικτησίας» 12.770 στρεμμάτων από τον πρόγονο τους Αλέξιο Νάστο και όσους πριν από αυτόν το αγόρασαν και το μεταβίβασαν. Κατά συνέπεια, είναι προφανές ότι ο Αλέξιος Νάστος και οι κληρονόμοι του έχουν ήδη πουλήσει πολύ περισσότερα από τα 1000 στρέμματα (στην καλύτερη περίπτωση) που τους ανήκαν. Υπολογίζεται ότι έχουν πουλήσει στην περιοχή Ηλιούπολης – Αργυρούπολης – Αλίμου πάνω από 6.000 στρέμματα, στερώντας τους κατοίκους της περιοχής από εκτάσεις που θα μπορούσαν να καλύψουν ανάγκες σε εγκαταστάσεις κοινωνικού εξοπλισμού, χώρους πράσινου κ.α.
Επίλογος
Η απόφαση 2797/2007 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθήνας είναι μια απόφαση με θετικά και αρνητικά στοιχεία. Ωστόσο, είναι μια απόφαση λιγότερο τολμηρή από τις αποφάσεις 4910/1977 και 23/1997 και αφήνει περιθώρια στους κληρονόμους Νάστου να διεκδικούν ακόμη δημόσιες εκτάσεις στην περιοχή. Οι κληρονόμοι Νάστου, διαπιστώνοντας το πόσο έωλοι ήταν οι ισχυρισμοί τους, ότι το ανατολικό όριο της «ιδιοκτησίας» τους έφτανε μέχρι την κορυφογραμμή του Υμηττού και τον…Δήμο Κορωπίου, έχουν προωθήσει εδώ και μερικά χρόνια την άποψη του δήθεν συμβιβασμού με το Ελληνικό Δημόσιο, παραιτούμενοι από τις διεκδικήσεις τους για την εκτός σχεδίου περιοχή των Δήμων Ηλιούπολης – Αργυρούπολης, που βρίσκεται στην Β’ Ζώνη Προστασίας του Υμηττού. Σήμερα οι κληρονόμοι Νάστου, εμφανίζονται να διεκδικούν…μόνο 296 οικόπεδα-φιλέτα, συνολικής έκτασης άνω των 200 στρεμμάτων, στην εντός σχεδίου περιοχή των Δήμων Ηλιούπολης – Αργυρούπολης – Αλίμου, ενώ έχουν ήδη σφετεριστεί από το 1922 μέχρι σήμερα πάνω από 5.000 στρέμματα δημόσιας γης.
Ελπίζω ότι δεν θα βρεθεί τελικά κάποιο δικαστήριο που να τους δικαιώσει.
