email:ptots[at]tee.gr
(Αποσπάσματα από εισήγηση σε εκδήλωση της Αριστερής Παρέμβασης Πολιτών Βύρωνα για τον Υμηττό - 25/2/07)
1. Η Αθήνα επεκτείνεται προς κάθε κατεύθυνση, «σκαρφαλώνοντας» στους γύρω ορεινούς όγκους (Πάρνηθα, Πεντέλη, Ποικίλο, Υμηττός).
Το «λεκανοπέδιο» της Αθήνας «ξεχείλισε» προς το Θριάσιο πεδίο και τα Μεσόγεια. Το νέο αεροδρόμιο επιφέρει ανακατατάξεις των χρήσεων γης. Προκαλεί οικιστικές επεκτάσεις και νέοι αυτοκινητόδρομοι επιβάλλονται.
Ο χώρος του παλιού αεροδρομίου του Ελληνικού και η παραλία του Σαρωνικού, από το στάδιο Ειρήνης και Φιλίας μέχρι τη Βουλιαγμένη αποτελούν το νέο πόλο «ανάπτυξης» της νοτιοανατολικής Αθήνας. Ένα νέο «οικιστικό συνεχές» δημιουργείται κατά μήκος της παραλίας, όπου περιλαμβάνονται εμπορικά, εκθεσιακά και συνεδριακά κέντρα, μαρίνες, ελικοδρόμιο, εγκαταστάσεις αναψυχής, ξενοδοχειακές μονάδες κ.λ.π.
2. Ο Υμηττός, αποτελεί πλέον ένα «φυσικό εμπόδιο» για την επέκταση της Αθήνας προς τα ανατολικά και την ουσιαστική συνένωση της με τον χώρο του αεροδρομίου στα Μεσόγεια, με αποτέλεσμα να δέχεται συνεχείς «οικιστικές πιέσεις».
Η περιφερειακή λεωφόρος Υμηττού, προγραμματίζεται να προχωρήσει νοτιότερα, πάνω από τον Βύρωνα, τον Καρέα, την Ηλιούπολη, την Αργυρούπολη και να συνδεθεί με την λεωφόρο Βουλιαγμένης και την παραλιακή λεωφόρο Ποσειδώνος, συνδέοντας την βορειοανατολική Αθήνα με το νέο τουριστικό - επιχειρηματικό πόλο στο Ελληνικό.
Το νότιο τμήμα της περιφερειακής λεωφόρου Υμηττού, προβλέπεται να αποτελέσει το νέο προσωρινό όριο της Αθήνας, μέχρις ότου οι νέες χρήσεις που θα προκύψουν στην περιοχή να επιβάλλουν τη δημιουργία ενός νέου αυτοκινητόδρομου (ίσως στην κορυφή του Υμηττού;…).
Ακόμη, ένας νέος κάθετος αυτοκινητόδρομος προβλέπεται να συνδέει το αεροδρόμιο των Σπάτων, μέσω τούνελ στον Υμηττό, με την νοτιοανατολική Αθήνα και τον τουριστικό - επιχειρηματικό πόλο στο Ελληνικό, τον ¶γιο Κοσμά και την παραλία του Φαλήρου.
3. Ο Υμηττός προστατεύεται σήμερα από τη δασική και τη πολεοδομική νομοθεσία. Σύμφωνα με το Π.Δ. 544/1978, όλη σχεδόν η «εκτός σχεδίου» περιοχή των δήμων που εφάπτονται στον Υμηττό, θεωρείται δασική και αναδασωτέα και ανήκει στη Β’ Ζώνη Προστασίας, όπου επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση η κατασκευή συγκεκριμένων κοινωφελών εγκαταστάσεων, ενώ απαγορεύεται σαφώς η δόμηση κατοικιών. Στην Α’ Ζώνη Προστασίας που βρίσκεται ψηλότερα, επιτρέπεται μόνο η κατασκευή πολιτιστικών εγκαταστάσεων και κάποιων χώρων αναψυχής.
Το Π.Δ. 544/1978 αποτέλεσε όλα τα προηγούμενα χρόνια το τελευταίο ανάχωμα για την αντιμετώπιση της συνολικής επίθεσης που δέχεται ο Υμηττός από ιδιωτικούς φορείς (π.χ. Οικοδομικούς Συνεταιρισμούς), την εκκλησία αλλά και φορείς του Δημοσίου (π.χ. Ο.Τ.Α., Δ.Ε.Η. κ.α.).
Ειδικότερα, οι φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, θεωρώντας τον Υμηττό ως ένα ξέφραγο οικόπεδο, προωθούν την κατασκευή κτιριακών εγκαταστάσεων οι οποίες υποτίθεται ότι δεν μπορούν να γίνουν εντός των εγκεκριμένων Ρυμοτομικών Σχεδίων.
Στην περιοχή μας, οι Δήμοι Βύρωνα και Ηλιούπολης έχουν κατά καιρούς εκπονήσει, προωθήσει ή ανεχθεί «σχέδια» τα οποία συμβάλουν σε οικιστικές επεκτάσεις, προς όφελος των ιδιωτών και της εκκλησίας ή προς κάλυψη πραγματικών κοινωνικών αναγκών. Ωστόσο, τα «σχέδια» αυτά ανατρέπουν τις υφιστάμενες χρήσεις γης, αναιρούν τον δασικό χαρακτήρα του Υμηττού και συμβάλλουν στον περιορισμό της προστασίας του.
4. Το ιδιοκτησιακό καθεστώς του Υμηττού ως δημόσιας γης, αποτελεί μέχρι σήμερα έναν σημαντικό παράγοντα για την προστασία του. Για παράδειγμα στην περιοχή του Δήμου Ηλιούπολης, όπου μέχρι πρόσφατα οι κληρονόμοι του Νάστου διεκδικούσαν όλη την δασωμένη πλαγιά του Υμηττού μέχρι την κορυφή, εμφανίζονται σήμερα εκατό περίπου διεκδικητές - καταπατητές δημόσιας γης, η οποία είναι χαρακτηρισμένη ως δασική και αναδασωτέα, ζητώντας την επέκταση του Σχεδίου Πόλεως. Ζητώντας δηλαδή ουσιαστικά να μετατρέψουν την περιοχή σε έναν «νέο Καρέα», εφόσον καταφέρουν πρώτα να αποχαρακτηριστεί η περιοχή, να μην θεωρείται δασική, και κατά συνέπεια να καταργηθεί το «τεκμήριο κυριότητος υπέρ του δημοσίου». Στην περιοχή του Βύρωνα (Καρέα), η εκκλησία διεκδικώντας δημόσιες δασικές εκτάσεις,* προωθεί την δημιουργία κτιριακών εγκαταστάσεων 67.000 τ.μ., οι οποίες θα συμβάλλουν στην συρρίκνωση του δασικού χώρου και στην επιβάρυνση του με νέες χρήσεις, οι οποίες ανατρέπουν την οικολογική ισορροπία του βουνού.
5. Συμπεράσματα
Ο Υμηττός βρίσκεται στο στόχαστρο της κερδοσκοπίας και της περιβαλλοντικής υποβάθμισης. Ιδιωτικά συμφέροντα, εκκλησία, φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και άλλοι Δημόσιοι Φορείς επεξεργάζονται σχέδια που συμβάλλουν στη συρρίκνωση της προστασίας του και στην εξαφάνιση του δημόσιου δασικού χαρακτήρα του.
Για την αντιμετώπιση της παραπάνω απειλής, θεωρείται αναγκαία η δημιουργία ενός αυτόνομου κινήματος πολιτών. Ο συντονισμός των σημερινών υπαρκτών διάσπαρτων αντιστάσεων είναι αναγκαίος, προκειμένου να ανατραπούν τα σχέδια των εν γένει κερδοσκόπων και να προωθηθεί το δημόσιο συμφέρον.
Ο Υμηττός είναι ένα «δημόσιο αγαθό» που ανήκει σε όλους μας. Ας το υπερασπιστούμε τώρα. Αύριο θα είναι αργά…
25 Φεβρουαρίου 2007
Πάνος Τότσικας, πολεοδόμος
*βλέπε Τεχνική Έκθεση αντί-πραγματογνωμοσύνης του δασολόγου Ελευθέριου Φραγκιουδάκη για τα όρια του «Κτήματος Καρά» (περιοχή Ηλιούπολης) - Σεπτέμβριος 2005.
