Κώστας Σμυρνής, 1952-2009
Σαν πρωταπριλιάτικο αλλά κακόγουστο αστείο ακούστηκε η είδηση του θανάτου του Κώστα Σμυρνή στην κοινωνία των ΤΕΙ, των κοινωνιολόγων των ΜΜΕ και των αντιδικτατορικών αγωνιστών/τριών του Ρήγα Φεραίου και μετέπειτα του ΚΚΕεσωτερικού. H χούντα τον βρίσκει φοιτητή της ΑΣΟΕΕ στην Aθήνα.
Συνέχισε μεταπτυχιακές σπουδές οικονομικών επιστημών στο Παρίσι, καθώς και μεταπτυχιακές σπουδές κοινωνιολογίας επίσης στο Παρίσι. Διδακτορικό στην κοινωνιολογίας έκανε στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Δίδασκε Εργασιακές Σχέσεις και Επικοινωνία στο ΤΕΙ Πύργου που ανήκει στο ΤΕΙ Πατρών. Το Διοικητικό συμβούλιο του συλλόγου σπουδαστών ΤΕΙ Πύργου, «με ιδιαίτερη λύπη, πληροφορήθηκε την είδηση του θανάτου του καθηγητή του τμήματος κου Κώστα Σμυρνή. Σήμερα ο σύλλογος θρηνεί για τον χαμό ενός πραγματικού ανθρώπου, και ενός άξιου σεβασμού καθηγητή. Ο σύλλογος σήμερα θρηνεί την απώλεια ενός αγωνιστή της ζωής, που με το ήθος και την παλληκαριά του, αγωνίστηκε ως το τέλος, πολεμώντας με σθένος την επάρατο νόσο. Ο Κώστας Σμυρνής, για τους φοιτητές του υπήρξε το φωτεινό παράδειγμα, για το μέλλον τους. Δίδαξε ότι ο αγώνας, για τη την αξιοπρεπή ζωή είναι ένας καθημερινός αγώνας διαρκείας που δεν σταματά ποτέ (…) μέχρι την τελευταία στιγμή, δεν έπαψε να δίνει μάχες για τα ιδανικά και τις ιδέες της ζωής.». Πέρα από τις τυπικές ανακοινώσεις όμως, οι φοιτητές/τριές του τον θυμούνται γιατί ήταν πάντοτε κοντά τους με την ανθρωπιά του, τα καλαμπούρια του, τα νυχτερινά τσιμπούσια αλλά και με την αυστηράδα όταν χρειαζόταν, κρίνοντας από τις εμπειρίες τους από αυτόν που τις περιγράφουν σε διάφορα blog στο διαδίκτυο.
Ο Κώστας ήταν ακούραστος ερευνητής αλλά και λογοτέχνης. Ανάμεσα στα λογοτεχνικά του έργα είναι η ποιητική του συλλογή Tο έρμα ενώ το 1993 συμμετέχει στη συλλογική έκδοση Eκ των υστέρων, 19+1 και το 1995 εκδίδεται το σπονδυλωτό αφήγημά του Kαλοκαιρινή Aπορία του Φεγγαριού.
Σημαντικό είναι το άρθρο του «Συνθήκες εργασίες και υγιεινής στη βιομηχανία» (Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, 108-109, 2002, σελ. 303-323). Η ψήφιση του νόμου 1568/1985 που αναφέρεται στις συνθήκες υγιεινής και ασφάλειας της εργασίας ήρθε να καλύψει, θεσμικά, ανάγκες σχετιζόμενες με τις συνθήκες εργασίας που το Διεθνές Γραφείο Εργασίας στην έκθεσή του είχε χαρακτηρίσει κάκιστες. Στη δεκαετία που ακολούθησε την ψήφιση του παραπάνω νόμου διαφάνηκε η μεγάλη αδυναμία του συνδικαλιστικού κινήματος να εκμεταλλευθεί δυναμικά το δημιουργηθέν θεσμικό πλαίσιο και αυτό παρά τις θετικές ενέργειες τις οποίες έκανε με αφορμή το νόμο και οι οποίες δεν είναι καθόλου λίγες. Ο Κώστας, χωρίς να παραγνωρίζει άλλους προσδιοριστικούς παράγοντες αυτής της αδυναμίας, στράφηκε προς τους εργαζόμενους με σκοπό να διερευνήσει το βαθμό που έχουν συνειδητοποιήσει την ανάγκη εφαρμογής του νόμου καθώς και την εξ αυτού προκύπτουσα αποτελεσματικότητα ή μη του μηνύματος που η ηγεσία του συνδικαλιστικού κινήματος στέλνει στα μέλη του. Στο κείμενο θίγονται οι εξής θεματικές ενότητες: η απασχόληση στον κλάδο, η λειτουργία των συνδικαλιστικών οργάνων των εργαζομένων σε σχέση με το νόμο 1568/85.
Το 2001 κυκλοφορά το βιβλίο του Εργατική είδηση και εργαζόμενοι. Τον απασχολούσε να αντιστραφεί να έστω και πολύ λίγο αυτό που η εργασία του απέδειξε, δηλαδή τη χρησιμοποίηση του μηνύματος των εργαζομένων με την προβολή ή την αποσιώπησή του για σκοπούς αλλότριους από τους δικούς του, χωρίς να προτείνει μία, έστω και εν σπέρματι, νέα μορφή ελέγχου της κοινής γνώμης, αλλά και των απόψεων των δημοσιογράφων που χειρίζονται την εργατική είδηση. Ο παραπέρα εμπλουτισμός τους και φυσικά η απόρριψή τους αν αποδειχτούν ανεδαφικές, επαφίενται στους ίδιους τους εργαζομένους και αυτούς που τους εκπροσωπούν. Γι' αυτό όμως, εκτός των άλλων, χρειάζεται και η πολιτική βούληση, πράγμα που είναι ζήτημα του ίδιου του εργατικού κινήματος, από τον εργάτη στην παραγωγή μέχρι τον πρόεδρο της ΓΣΣΕ και της ΑΔΕΔΥ. Έτσι το σημερινό εργατικό κίνημα θα κατορθώσει, όχι μόνο να αποφύγει ολοκληρωτικές μορφές διακυβέρνησης, αλλά μέσα από μια αέναη καρποφορία ιδεών και συγκρούσεων θα οδηγήσει σε καινούριες, ανοιχτές κοινωνίες καταρρίπτοντας και τον ολοκληρωτισμό των ΜΜΕ.
Το 2005 συμμετείχε μαζί μας στο 10ο Συνέδριο του Ιδρύματος Σάκη Καράγιωργα με την εισήγηση «Η εργατική είδηση, ο Τύπος και το συνδικαλιστικό κίνημα» που περιλαμβάνεται στον τόμο Εργασία και Πολιτική: Συνδικαλισμός και οργάνωση συμφερόντων στην Ελλάδα (1974-2004).
Στο βιβλίο του Αθύρματα των ΜΜΕ (2008) επισημαίνει ότι είναι κοινός τόπος πως τα MME διαδραματίζουν σήμερα κυρίαρχο ρόλο στη λειτουργία των σύγχρονων δημοκρατικών κοινωνιών, παρεμβαίνοντας σε όλους τους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας, στην οικονομία, στην εκπαίδευση, στον πολιτισμό και αλλού. Διαμορφώνουν νέα πρότυπα και αξίες, με θετικό και αρνητικό τρόπο. Επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό την κοινή γνώμη, με τις επιλογές των γεγονότων, των κειμένων και των εικόνων, διαμορφώνουν έννοιες και επιβάλλουν κατηγορίες τις οποίες χρησιμοποιούν για να καταστήσουν τα γεγονότα, τα κείμενα και τις εικόνες κατανοητές. Επομένως καθορίζουν και τον τρόπο που βλέπουμε ή καταγράφουμε τον κόσμο («εικονική πραγματικότητα»). Στο πρώτο μέρος του βιβλίου γίνεται συνοπτική αναφορά στην εμφάνιση και στην εξέλιξη των MME που χρησιμοποίησαν και χρησιμοποιούν το γραπτό λόγο. Στο δεύτερο μέρος γίνεται αναφορά στην εμφάνιση και στην εξέλιξη των οπτικοακουστικών μέσων μέχρι την ψηφιακή μας εποχή. Στο τρίτο μέρος αναλύονται φαινόμενα διαχείρισης της είδησης, που έχουν σχέση τόσο με τις εσωτερικές λειτουργίες των μέσων όσο και με τις σχέσεις τους με το κοινωνικό γίγνεσθαι και τη χρησιμοποίησή τους από την εκάστοτε εξουσία, αλλά και από τους αντιπάλους της και στο τέταρτο μέρος γίνεται αναφορά στα προβλήματα που εμφανίστηκαν στα MME στη χώρα μας και στις επιπτώσεις που έχει η χρήση τους στην ελληνική κοινωνία και στη δημοκρατική διακυβέρνησή της.
ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ
