«Ο πολιτισμός δεν είναι καταφύγιο, είναι ορμητήριο»Βρεθήκαμε στο χώρο του νέου πολιτιστικού στεκιού της πόλης 'Ανω ποταμών' στην οδό οδό Καραμανλή 28 στην Πλατεία Αεροπορίας και μιλήσαμε με δύο από τους βασικούς συντελεστές του: Τον Θοδωρή Ραχιώτη και την Σοφία Τσόλκα.
Επίσης, καταγράψαμε στο βιντεο τη Σοφία Τσόλκα ενώ μας μιλούσε για κάποιες επιπλέον δράσεις που σκοπεύει να ενσωματώσει το στέκι στις δραστηριότητές του.
IlioupolisOnLine: Από πού προέκυψε η ανάγκη να γίνει ένα τέτοιο πολιτιστικό στέκι; Είναι μόνο πολιτιστικό ή είναι και κάτι άλλο;
Θοδωρής Ραχιώτης : Το “Άνω Ποταμών” προέκυψε… κατόπιν ωρίμου σκέψεως. Αν θέλαμε να το πούμε τηλεγραφικά, είναι το καταστάλαγμα ανθρώπων που, αν και δεν είναι εικοσάρηδες, ξεκινάνε με ενθουσιασμό, για την ακρίβεια με εκείνη την ορμή που έχεις όταν ξέρεις πού βαδίζεις. Προερχόμαστε από διαφορετικούς αφετηρίες, αλλά όλοι μας έχουμε θητεύσει σε διάφορους πολιτιστικούς και πολιτικούς χώρους και καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι όσο οι καιροί δυσκολεύουν ο πολιτισμός γίνεται εργαλείο. Και όσο οι καιροί γίνονται πιο απαιτητικοί, τόσο ο πολιτισμός πρέπει να γίνεται πιο κοφτερό εργαλείο. Αυτή ήταν λοιπόν η αναζήτησή μας, αυτή ήταν η ανάγκη. Βλέπουμε τους καιρούς να δυσκολεύουν και για εμάς ο πολιτισμός δεν είναι καταφύγιο - είναι ορμητήριο. Δεν φτιάξαμε ένα μυστικό κήπο για να κρύβουμε το κεφάλι μας από την καταιγίδα που ζούμε όλοι, αλλά αντίθετα θέλουμε ένα εφαλτήριο από το οποίο θα ξεκινήσουμε.
Όσο για το αν κρύβεται και κάτι άλλο πίσω από το «Άνω Ποταμών», η απάντηση είναι ξεκάθαρη : Έχουμε πολιτική τοποθέτηση – όχι όλοι την ίδια – αλλά δεν δημιουργήσαμε το «Άνω Ποταμών» για να εκφραστούμε πολιτικά, ή για να είμαστε πιο ακριβείς δεν θέλουμε να δημιουργήσουμε το παραμάγαζο κανενός κόμματος.
Σοφία Τσόλκα : Να συμπληρώσω ότι η μεγάλη πλειοψηφία όσων είχαν την πρωτοβουλία για τη δημιουργία του “Άνω Ποταμών” είχαν και παλιότερα ασχοληθεί με ζητήματα που έχουν να κάνουν με τον πολιτισμό. Εγώ, παρά το ότι δεν είχα εμπειρία από χώρους σχετικούς με τον πολιτισμό, όπως και άλλοι, είχα περισσότερη εμπειρία από χώρους πολιτικούς και αυτοδιοικητικούς. Όταν λοιπόν μου προτάθηκε η ιδέα της ίδρυσης ενός πολιτιστικού χώρου, ένιωσα πιο έντονη την αναγκαιότητα να ασχοληθώ και ν' ανακαλύψω καινούργια πράγματα
.
IlioupolisOnLine: Ωραία. Το “Άνω Ποταμών” πώς προέκυψε; είναι λίγο ιδιαίτερο όνομα...Θοδωρής Ραχιώτης : Σήμερα, στην τρέχουσα χρήση της νεοελληνικής γλώσσας, η έκφραση “άνω ποταμών” δηλώνει το ανήκουστο, το παράξενο. Εμείς το χρησιμοποιήσαμε μεταξύ μας αστειευόμενοι, αλλά στη συνέχεια, ψάχνοντάς το (γκουγκλάροντάς το για την ακρίβεια) ανακαλύψαμε ότι προέρχεται από ένα χορικό της Μήδειας και σημαίνει ότι τα ποτάμια γυρίζουν πίσω και σκεφτήκαμε ότι αυτό εκφράζει τη δική μας την πίστη, τη δυνατότητα να ταράξουμε τα λιμνάζοντα νερά, να αμυνθούμε και να αντεπιτεθούμε, στο πεδίο του πολιτισμού πάντα.
IlioupolisOnLine : Πώς θα ταράξεις τα νερά, πώς θα γυρίσεις τα ποτάμια πίσω από ένα πολιτιστικό στέκι; Πώς σκέφτεστε να το εφαρμόσετε αυτό το πράγμα;
Θοδωρής Ραχιώτης : Δεν έχουμε την αφέλεια να πιστεύουμε ότι από εδώ μέσα θα ξεπηδήσει μια μαζική στρατιά η οποία θα αντιπαλέψει τα κύματα της υποκουλτούρας. Εμείς επιδιώκουμε να εξοπλίσουμε, να αναδείξουμε και να σφυρηλατήσουμε τον καθένα από εμάς ξεχωριστά. Τότε, όταν ο καθένας από εμάς αρχίσει να βρίσκει μέσα του τις δυνάμεις για ν' αντισταθεί, τότε το Άνω Ποταμών” θα βρει την πραγμάτωσή του. Και τί σημαίνουν όλα αυτά; Σημαίνουν ότι αναδεικνύοντας μέσα στην ψυχή στο μυαλό και στην καθημερινότητα του καθενός τα ταλέντα του, τις δεξιότητές του, τα θέλω και τα μπορώ του, μέσα από τα εργαστήριά μας, μέσα από ποικίλες πολιτιστικές δράσεις, δυναμώνουμε, ώστε να μην καταπίνουμε αμάσητο το πολιτιστικό υποπροϊόν. Όταν δουλεύεις τον εαυτό σου ώστε να καλλιεργήσεις τις καλλιτεχνικές σου τάσεις, τότε δε σου φτάνει η εύπεπτη τροφή της τηλεόρασης. Από εκεί λοιπόν θα γυρίσουμε τα ποτάμια πίσω, από τον καθένα μας ξεχωριστά.
Σοφία Τσόλκα : Και βέβαια πολλές φορές έχει αποδειχτεί ιστορικά ότι μέσα από τον πολιτισμό έχουν γίνει ανατρεπτικά πράγματα, έχει γίνει εφικτό να γυρίσεις τα ποτάμια πίσω. Ο πολιτισμός έχει τεράστια δύναμη.
IlioupolisOnLine : Τα τμήματα που έχετε δημιουργήσει ή σκοπεύετε να δημιουργήσετε ποιά είναι;
Σοφία Τσόλκα : Έχουν δημιουργηθεί τέσσερα τμήματα, τα οποία μάλιστα δεν δημιουργήθηκαν τόσο από δική μας πρωτοβουλία, όσο από πρωτοβουλία του κόσμου. Στην πρώτη αναγνωριστική συνάντηση που κάναμε, σε ένα καφέ, μοιράσαμε στους παρευρισκόμενους κάποιες καρτούλες στις οποίες ο καθένας συμπλήρωνε τί θα τον ενδιέφερε, ποιό εργαστήρι. Και μέσα από τις απαντήσεις του κόσμου, δημιουργήσαμε τα τμήματα. Ήδη λειτουργούν δύο τμήματα παραδοσιακών χορών, τρία τμήματα κοσμήματος, τρία τμήματα λάτιν, ένα τμήμα αερομοντελισμού και ετοιμάζεται ένα τμήμα ψηφιδωτού. Αν μάλιστα ληφθεί υπ’ όψη ότι το πρώτο κάλεσμα έγινε πριν από δέκα ημέρες, η προσέλευση είναι ήδη πολύ μεγάλη.
IlioupolisOnLine: Δηλαδή, έχετε ήδη αρκετό κόσμο..
Σοφία Τσόλκα : Ναι, πέραν του αναμενομένου. Και αυτό είναι μια συνέχεια της απάντησης στο ερώτημα της αναγκαιότητας. Τελικά αποδεικνύεται ότι η αναγκαιότητα για τέτοια πράγματα είναι συνεχής. Υπάρχει γύρω μας κι ανάμεσά μας πάρα πολύς κόσμος που ενδιαφέρεται. Φαίνεται πως όσοι σύλλογοι και να γίνουν οι ανάγκες του κόσμου δεν καλύπτονται. Γιατί ήδη λειτουργούν κι άλλοι σύλλογοι κι όμως υπάρχει μεγάλο κοινό που ακόμη ψάχνει την έκφρασή του.
Θοδωρής Ραχιώτης: Να σου πούμε και γιατί το λέμε στέκι; Γιατί θέλουμε πρώτα απ΄όλα το Άνω Ποταμών να είναι ένας χώρος συνεύρεσης. Να είναι ένας λόγος για να σηκωθείς από τον καναπέ, για να ξεκλέψεις λίγη ώρα από τη δουλειά σου. Ένα μέρος για να μοιραστείς πράγματα με άλλους ανθρώπους.
Θέλουμε όμως να είναι και χώρος πολιτισμού, με την έννοια της παραγωγής πολιτισμού. Σε ένα κινηματογράφο, σε ένα μουσείο, ή μια γκαλερί ο επισκέπτης προσλαμβάνει ερεθίσματα τα οποία – αν μπορεί και θέλει – τα επεξεργάζεται την ίδια ή κάποια άλλη στιγμή. Όμως εμείς έχουμε τη φιλοδοξία το «Άνω Ποταμών» να γίνει εργαστήρι παραγωγής πολιτισμού, εκεί δηλαδή όπου ο άνθρωπος αφήνει ίχνη της ψυχής του. Κι όλα αυτά γιατί διαβλέπουμε πως η εντατικοποίηση της δουλειάς, οι συνθήκες της κρίσης, κάνουν τους ανθρώπους μονόχνωτους και τις ζωές άχαρες. Αποφασίσαμε λοιπόν να πολεμήσουμε την εξαχρείωση της ζωής μας επικοινωνώντας με άλλους ανθρώπους μέσα από τη δημιουργία.
Σοφία Τσόλκα : Όμως οι δραστηριότητες του Άνω Ποταμών δεν εξαντλούνται στα εργαστήρια. Προγραμματίζουμε παρουσιάσεις βιβλίων, εκθέσεις εικαστικών. Επιπλέον θέλουμε να προωθήσουμε μια νέα μορφή ανακύκλωσης αντικειμένων μέσα από τα ανταλλακτικά ή τα χαριστικά παζάρια, όπου θα μπορεί κανείς να φέρνει πράγματα που δεν χρειάζεται πια, αλλά που θα είναι χρήσιμα σε κάποιον άλλο και θα τα ανταλλάσσουν μεταξύ τους. Κι αυτό δεν απευθύνεται μόνο στους συμπολίτες μας που δεν έχουν τη δυνατότητα ν’ αποκτήσουν εκείνο που θέλουν, αλλά σε όλους. Προσπαθούμε να προωθήσουμε μια μορφή ανακύκλωσης χρήσιμων πραγμάτων που δεν έχουν ακόμη κλείσει τον κύκλο της ζωής τους, και που μπορούν να βρουν μια νέα χρησιμότητα στα χέρια κάποιου άλλου.
Πέρα απ’ αυτό η κοινωνική αλληλεγγύη είναι επιτακτική ανάγκη στις μέρες μας, προγραμματίζουμε από το Σεπτέμβρη, σε συνεργασία με εκπαιδευτικούς της πόλης, την παροχή ενισχυτικής διδασκαλίας σε παιδιά που δεν έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν φροντιστήρια. Ακόμη μαθήματα Ελληνικών σε μετανάστες και νομική βοήθεια σε ξένους, οι οποίοι χρειάζονται κάποιον ακόμη και για τη συμπλήρωση μιας απλής αίτησης.
IlioupolisOnLine : Και κατι τελευταίο: θα κάνετε εγκαίνια...
Θοδωρής Ραχιώτης : Τα εγκαίνιά μας είναι το Σάββατο 9 Απρίλη, στις 7 το απόγευμα και καλούμε όλους τους φίλους μας να έρθουν να μας βρουν στην οδό Καραμανλή 28, στην Πλατεία Αεροπορίας, σ’ ένα χώρο που είναι φτιαγμένος με πολύ μεράκι, προσωπική δουλειά και ελάχιστο κόστος. Ακόμη, μέσα στο Μάιο θα παρουσιάσουμε το τελευταίο βιβλίο της Φωτεινής Τσαλίκογλου «Το μέλλον ανήκει στην έκπληξη».
Σοφία Τσόλκα : Δεν πρέπει πάντως να παραλείψουμε να πούμε ότι όλη αυτή η διαδικασία της δημιουργία του στεκιού από το μηδέν, σ’ ένα κτίριο που ήθελε την παρέμβαση και την προσωπική δουλειά όλων μας, ήταν το πιο γοητευτικό ξεκίνημα. Μην ξεχνάμε άλλωστε ότι είμαστε όλοι εργαζόμενοι κι όμως, εμείς πρώτοι ξεκλέψαμε λίγο χρόνο για να δημιουργήσουμε το Άνω Ποταμών, βάζοντας ο καθένας τη δική του την πινελιά στο χώρο.
