Αφιέρωμα της Σταυρούλας Καλαποθαράκου στην παράσταση ʼ1900, Μονμάρτη, Παρίσι''‘‘Αν ήσουν ζωγράφος ποιο θα ήταν το χειρότερο που θα μπορούσε να σου συμβεί;
Η ατίμωση; Όχι… Το χειρότερο θα ήταν να σε αναγκάσουν να καταστρέψεις το αριστούργημά σου…’’
………τρία χρόνια δούλευα με τους μαθητές μου…. τους γνώρισα παιδιά και τους αποχαιρετώ με περηφάνια… Είναι όμορφοι άνθρωποι οι μαθητές μου και είναι τιμή μου που τους γνώρισα. Ήταν δική μου επιλογή να ανεβάσουμε τους Ζωγράφους του 1900 γιατι ο Άγγελος Τουλάτος και Τζώρτζης Μαυροειδής που ενσάρκωσαν τον Μοντιλιανι είναι ευαίσθητοι αισθηματίες όπως αυτός, γιατι η Κοραλία Σαμαρτζή είναι γλυκιά σαν την Ζαν Μοντιλιάνι… γιατί η Βασιλική Δρακοντιδου και η Άννα Μαρία Βασιάρη είναι περήφανες σαν την Φρίντα Κάλο, γιατι η Νεφέλη Βαρουξή, η Ηρώ Αθανασοπούλου η Ηώ Ζανγκλή η Ελένη Παντούλα, η Μαρία Παντούλα, η Σοφία Θανασούρα, είναι κάτι παραπάνω από χορεύτριες του Ντεγκά,…είναι γεννημένες χορεύτριες και ο χορός είναι πολύ σπουδαία τέχνη που θα έπρεπε να προστεθει επιτέλους στις άπειρες ανιαρές ώρες γλώσσας και μαθηματικών… γιατί η Μαρία Σαβιδάκη δεν είναι απλα μια χορεύτρια αλλά μια χορεύτρια με συνείδηση… υποκλίνομαι στους στόχους της……γιατί η Νάντια Καμπούρη και ο Δημήτρης Παναγόπουλος έχουν τον χορό στο αίμα τους και το τανγκό τους θα μεινει αλησμόνητο… γιατί η Δήμητρα Χρυσού με τον Τζώρτζη χόρεψαν ένα ταγκό που ούτε επαγγελματίες δεν μπορούν... γιατί έχουν ψυχή...
‘’1900, Μονμαρτη, Παρίσι
Υπάρχει και κάτι που δεν πρέπει να ξεχνάμε, το ότι η ζωή πολλών καλλιτεχνών στο Παρίσι ήταν ηρωική και μαρτυρική μέχρι σημείου που εμείς ,βλέποντας τις ταλαιπωρίες τους αυτές σαν ένα αναπόσπαστο τμήμα της μυθολογίας τους, δεν τις σεβόμαστε ίσως όσο θα έπρεπε. Η καθαγιασμένη τους δραστηριότητα σαν καλλιτέχνες συνοδευόταν από την φτώχεια, την αρρώστια ,την κοινωνική περιφρόνηση και τον δυστυχισμένο θάνατο.’’
…γιατί η Φαίδρα Πελεκάνου μας δάνεισε με την φωνή της λίγους ήχους από τον παράδεισο,…γιατί ο Άγγελος Φίλιππας με το πιάνο και το σαξόφωνό του έδειξε την τρομακτική δύναμη της μουσικής. Πόσο λείπει από τα σχολειά μας η μουσική, πόσο υποκριτές είμαστε που διδάσκουμε ξερά τα αρχαία ενώ θα έπρεπε να διδάσκαμε και μουσική αρμονία, ρυθμό… γιατί η Τερέζα Μπόουλες με το βιολί της άγγιξε τον ουρανό και ο Βασίλης Ασημακόπουλος με τα ντραμς του μας συγκίνησε πολύ… γιατι ο Βασίλης Τσουβάλας με την τρομπέτα του στο ρόλο του ζητιάνου έπιασε τις πιο ευαίσθητες χορδές ανθρωπιάς…
‘’Πόσο δυνατή είναι αλήθεια η τέχνη;
Έχει την σφοδρότητα της αγάπης η της θλίψης;
Μπορεί να αλλάξει την ζωή μας;
Μπορεί να αλλάξει τον κόσμο;’’
…γιατί η Ελένη Κατσώνη και η Αγγελική Κοντοπούλου μεταμόρφωσαν το κείμενο της αφήγησης σε αγγελικό σάλπισμα, σε ξυπνητήρι από την λήθη... για όσους κατάλαβαν...
...γιατί η Νάντια Καμουτσή ενσάρκωσε την ιδέα του ζωγραφικού μοντέλου με απόλυτα γλυκιά δύναμη... γιατί η Μυρτώ Κατωμέρη, η Ζωή Κατσιπέρη, η Χριστίνα Γεωργάτου, η Δήμητρα Σταθοπούλου... έδωσαν πνοή στις κυρίες του 1900, αυτοσχεδιάζοντας, γεμίζοντας την σκηνή, δημιουργώντας... γιατί η Σοφία Τόντου, η Νίκη Φώκου, η Ευαγγελία Τομαή στο δύσκολο ρόλο των κοριτσιών καν-καν ήταν απλά υπέροχες... γιατί η Γιώτα Δρακοπούλου η Κατερίνα Διαμαντοπούλου και η Ιωάννα Κουρκουλη μαζί με τις χορεύτριες έκαναν το δυσκολότερο ρόλο όλων: τα παιδιά...
‘’Ο Βαν Γκονγκ είχε την πεποίθηση πως οι άνθρωποι δεν θα έβλεπαν απλώς τους πινάκες του ,αλλά θα ένιωθαν την ζωτική ορμή μέσα τους……πως με την δύναμη των πινέλων του και με τα λαμπερά χρώματα θα τους έκανε να αισθανθούν αυτά τα λιβάδια , αυτά τα πρόσωπα αυτά τα λουλούδια με τρόπο που καμία εξευγενισμένη η πιστή απεικόνιση δεν θα κατάφερνε….Η τέχνη του θα κατάφερνε κάτι που αποτελούσε κάποτε στόχο της θρησκείας…Την παρηγοριά για την θνητότητα μας μέσω της απόλαυσης του δώρου της ζωής .Δεν απευθυνόταν μονό στους λάτρεις της τέχνης .Ήθελε να ανοίξει τα μάτια και την κάρδια οποιουδήποτε αντίκριζε τους πινάκες του .Και πέτυχε τον στόχο του………….’’
…γιατί ο Τάσος Περάκης και ο Μιχάλης Βασιάρης είναι Βαν Γκονγκ…
‘’5.000 βόμβες .Όταν οι κάτοικοι της Γκουερνικα κατέφευγαν στους δρόμους για να σωθούν Γερμανοί και Ιταλοί πιλότοι τους γάζωναν με τα πολυβόλα .Μια βροχή από εμπρηστικές βόμβες ολοκλήρωσε το μακάβριο έργο τους μετατρέποντας την μικρή πόλη σε σωρό από σταχτή.
Στο Παρίσι ο Πικάσο με σύμμαχο την τέχνη επιχειρεί τον πιο σοβαρό άθλο… να πει την αλήθεια … Το έργο θα υπερβεί τα όρια της πιστής ιστορικής περιγραφής… Θα είναι κυβισμός με συνείδηση… πυρετώδες τρομακτικό φλογερό σοκαρίστηκο. Δεν υπάρχει διέξοδος ,μας αναγκάζει να το νιώσουμε, αυτός είναι ο στόχος κάθε σπουδαίου αριστουργήματος. Να ταράξει τα λιμνάζοντα νερά της ρουτίνας μας Και η ρουτίνα που ταράσσουν είναι μια ασθένεια της εποχής μας .Η συνηθείας να κάνουμε τα στραβά μάτια στην βία και στην μοχθηρότητα. Η Απάθεια μπροστά στην Σφαγή. Ο σκοπός των έργων τέχνης δεν είναι να μας διασκεδάζουν, είναι να βάλουν το δάκτυλο στην πληγή. Να χάσουμε τον ύπνο μας. Τι λοιπόν μπορεί να κάνει η τέχνη όταν πέφτουν βόμβες; Να μας υποδείξει το χρέος που έχουμε σαν άνθρωποι.
Κοσμικά αριστουργήματα, μυστηριώδη ,επικίνδυνα, βέβηλα, με τη δυνατή λάμψη της ελευθερίας .Ίσως σκέπτεστε ανολοκλήρωτα ,επιθετικά τραχιά… έργα σε εξέλιξη. Όμως αυτό μας λένε,μ’ αυτόν τον οπτικό βρυχηθμό… ΑΥΤΟ ΕΙΣΤΕ!! Μια πόλη μια χωρά ένα πορτραίτο ,ένα έργο σε εξέλιξη… Ας γιορτάζουν οι ισχυροί με εθιμοτυπίες, όσα θεωρείτε σημαντικά δεν είναι… αυτό είναι το μυστικό κάθε αριστουργήματος. Η περιφρόνηση για την αποδοχή.
Η τέχνη είναι η θεια οδός προς την αρμονία. Είναι αγνότητα ,καθαρότητα …..’’
…γιατι ο Γιώργος Κουμαριανός και ο Γιώργος Μπουρνάκης έχουν την αίγλη του Πικάσο γιατι ο Γιώργος Κοντονικολάου έχει την ευρηματικότητα του Νταλί, γιατί ο Πέτρος Κοντος και ο Γιάννης Κοντογιώργος έχουν την σπιρτάδα του Απολιναίρ… γιατί ο Γιώργος Αρβανίτης και ο Γιωργος Λάχας ήταν άψογοι σαν «maitre du café», γιατί ο Μάριος Κάτσος, ο Βασίλης Μανώλης, ο Φώτης Μπουγιούρης, ο Σταύρος Ιωαννίδης, ο Αλέξης Σιβρικόζης, ο Απόστολος Κουγιουμτζής,…ο Σπήλιος Φράγκος ειναι κύριοι...
Η παρασταση δεν θα ειχε γινει χωρις τον Τζουλιάνο Τσέλα, μαθητή της Β΄ λυκείου του 4ου λυκείου που με σχολαστικότητα ήταν ο καλύτερος τεχνικός στις κονσόλες και τα φώτα. Ευχαριστώ για την προθυμια του τον Καθηγητή Γιώργο Μπαρμπέρη που έκανε μοντάζ τις εικόνες και τον ήχο μας...η Αναστασία Αγγελοπούλου ενσάρκωσε την φωτογράφο της Μονμάρτης και την ευχαριστούμε πολύ για τις υπέροχες φωτογραφίες της.
1900
Παρίσι Μονμαρτη
Η γέννηση της μοντέρνας ζωγραφικής ….
Τα μάτια τους δεν σταματούν να παρατηρούν. Προκαλούν τρόμο στους Ακαδημαϊκούς. Ταλαντούχοι αλλά αφόρητα δύστροποι...
Ο μεγαλύτερος θρίαμβος της οπτικής φαντασίας...
Ακόμα κι αν γνωρίζουν ότι ο τρόπος που ζωγραφίζουν είναι η πηγή των προβλημάτων τους, δεν αλλάζουν…
…γιατί ξέρουν ότι όσο έχουν την ελευθερία τους, παραμένουν Άνθρωποι!!...’’
…θα αναγκαστώ να πάρω την θέση του Εμιλ Ζολά και να γράψω το δικό μου Κατηγορώ για το εκπαιδευτικό σύστημα για τον κοντόφθαλμο σύλλογο καθηγητών για όλους εκείνους τους λεγόμενους εκπαιδευτικούς που απλά κάνουν την δουλεία τους μέσα στα όρια, μέσα στην ύλη, στη θεσούλα τους, στην ώρα τους, χωρίς υπέρβαση, χωρίς ενδιαφέρον, χωρίς ανθρωπιά, χωρίς αγάπη, χωρίς όραμα……γι’ αυτούς που «ελαφρά την καρδία», επειδή βλέπουν τα παιδιά σαν νούμερα, άφησαν στην ίδια τάξη τον Τάσο ενώ πέρασαν άλλους και άλλους…
…γιατι ο Τάσος Περάκης είναι ευγενικός άνθρωπος, με αστείρευτο ταλέντο, με υψηλό στόχο, με ήθος ,με ομορφιά ψυχής, είναι πνευματικά ανώτερός μας και αυτό δεν έχει καμία σχέση με το ότι ήταν κακός μαθητής… γιατί ήταν στα δικά σας μαθήματα και αυτό τον τιμάει……..
‘’Τι είμαι αδελφέ μου Τεο στα μάτια των ανθρώπων;
Ένας ασήμαντος;
Ένας εκκεντρικός;
Ένας δυσάρεστος άνθρωπος;
Κάποιος που δεν θα έχει ποτέ θέση στην κοινωνία;
Εν ολίγης ένα απόβρασμα;
Εντάξει λοιπόν… τότε μια μέρα θα ήθελα… να δείξω με την δουλεια μου… τι κρύβει ένας τόσο ασήμαντος άνθρωπος στην καρδια του…
Με μια χειραψία,
ολόψυχα δικός σου Βινσεντ….
…ναι Τάσο έδειξες με την δουλεια σου τι μπορεί να κάνει ένας μεγάλος καλλιτέχνης σαν εσένα και θα εξακολουθήσεις να δείχνεις…
Επιμελεια κειμενου: Σταυρούλα Καλαποθαράκου –Ζωγράφος-Εκπαιδευτικός.
Βιβλιογραφια: Πικάσο -Τίμοθυ Χίλτον, Βαν Γκονγκ: Παθος για ζωη –Ίρβινγκ Στόουν: Η Δύναμη της Τέχνης, Σάιμον Σάμα: Η καθημερινή Ζώη στην Μονμάρτη, Crespelle, Jean Paul,κ.α. Ken Robinson says schools kill creativity.
Μουσικη: Chopin, Nocturne, opus 27 #2, piano solo
east hastings-godspeed you black emperor
Vois Sur Ton Chemin
Edith Piaf Sous le Ciel de Paris κ.α.
Τα σκηνικά τα δημιούργησαν οι μαθητές των Εικαστικών της Α’ λυκείου, Ελεύθερο Γραμμικό Σχέδιο Β’ λυκείου, Αρχιτεκτονικό Γ’ λυκείου και Ιστορία Τέχνης Γ’ λυκείου. Πήραν μέρος παιδιά από το 3ο, το 4ο και το 5ο Λύκειο Ηλιούπολης.
Σταυρούλα Καλαποθαράκου
