email:dpissas[at]econ.uoa.gr
Δεν πέρασε πολύς καιρός από την επίσημη ανακοίνωση της 20ης Δεκεμβρίου του 2010 του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, με θέμα την εξασφάλιση της συνέχειας του προγράμματος "Βοήθεια στο Σπίτι". Σύμφωνα με αυτή, το Υπουργείο Εργασίας κατάφερε, μετά από δίμηνη “σκληρή” διαβούλευση με τον Επίτροπο Laslo Andor και τη Γε νική Διεύθυνση Απασχόλησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, να εξασφαλίσει την συγχρηματοδότηση του προγράμματος και να διασφαλίσει για ένα τουλάχιστον ακόμα χρόνο την λειτουργίας του. Η είδηση προκάλεσε ανακούφηση όχι μόνο στους 4.500 εργαζομένους του προγράμματος, αλλά και στα περίπου 85.000 άτομα, ηλικιωμένα και Α.Μ.Ε.Α, που απολαμβάνουν τις υπηρεσίες του προγράμματος επί σειρά ετών. Δυστυχώς, ωστόσο, οι εξελίξεις επιφύλασαν αρνητικές εκπλήξεις.
Με Κοινή Υπουργική Απόφαση που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα της κυβέρνησης στα μέσα του Ιανουαρίου (ΦΕΚ 17/Β/14.1.2011), η λειτουργία του προγράμματος "Βοήθεια στο Σπίτι" αλλάζει ριζικά. Σύμφωνα με την Κ.Υ.Α, στόχος του “νέου” προγράμματος είναι η ενίσχυση της απασχολησιμότητας και η συμμετοχή των έμμεσα ωφελουμένων ατόμων στην αγορά εργασίας (άρθρο 2). Οι ωφελούμενοι του νέου προγράμματος πρέπει να είναι πιστοποιημένοι άνεργοι, δηλαδή άτομα που έχουν κάρτα ανεργίας από τον Ο.Α.Ε.Δ, ή απειλούμενοι με ανεργία, δηλαδή άτομα που συμμετέχουν σε προγράμματα προωθητικής απασχόλησης τύπο Stage, και να διατηρούν συγγενική σχέση με τους εξυπηρετούμενους. Με άλλα λόγια, ως ωφελούμενοι των νέων προγραμμάτων ορίζονται όχι οι ίδιοι οι ηλικιωμένοι ή τα ΑΜΕΑ, αλλά άνεργοι και επαπειλούμενοι από ανεργία άτομα που διατηρούν συγγενική σχέση με τους ηλικιωμένους ή τα ΑΜΕΑ.
Η αλλαγή του θεσμικού πλαισίου λειτουργίας που επιβάλλει η νέα Κ.Υ.Α, θέτει σε κίνδυνο την συνέχιση της εξυπηρέτησης μοναχικών ηλικιωμένων ατόμων και ΑΜΕΑ που δεν διαθέτουν συγγενικό περιβάλλον. Με τον τρόπο αυτό αλλοιώνεται η φύση του προγράμματος "Βοήθεια στο Σπίτι", το οποίο στα 14 χρόνια λειτουργίας του έχει καταξιωθεί ως πρόγραμμα παροχής πρωτοβάθμιας κοινωνικής φροντίδας σε μη αυτοεξυπηρετούμενους πολίτες. Το πρόγραμμα υποβαθμίζεται από υπηρεσία Πρωτοβάθμιας Κοινωνικής Φροντίδας σε “μέτρο” για τη διευκόλυνση της πρόσβασης στην αγορά εργασίας ανέργων και επαπειλούμενων απο ανεργία ατόμων.
Η αλλαγή του θεσμικού πλαισίου λειτουργίας του προγράμματος "Βοήθεια στο Σπίτι" θέτει σε κίνδυνο όχι μόνο τους 85.000 εξυπηρετούμενους του προγράμματος αλλά και τους 4.500 εργαζομένους. Όπως το παλιό, έτσι και το νέο πρόγραμμα ορίζει ότι ο αριθμός των εργαζομένων πρέπει να είναι ανάλογος του αριθμού των εξυπηρετούμενων ατόμων. Κατά συνέπεια, ο αποκλεισμός των ήδη υπάρχοντων εξυπηρετουμένων, και η αδυναμία αντικατάστασης τους με νέους, οδηγεί αναπόφευκτα στις απολύσεις εργαζομένων!
Τέλος, η αλλαγή του θεσμικού πλαισίου που επιχειρείται, ανοίγει διάπλατα τις πόρτες στις ιδιωτικές επιχειρήσεις. Σύμφωνα με την Κ.Υ.Α, ως Δικαιούχος για την εφαρμογή των νεων προγραμμάτων ορίζεται η Ελληνική Εταιρία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (Ε.Ε.Τ.Α.Α Α.Ε), η οποία ιδρύθηκε το 1985 και λειτουργεί με την μορφή της ανώνυμης εταιρίας. Η Ε.Ε.Τ.Α.Α Α.Ε έχει το δικαίωμα να ορίσει ως Αναδόχους για την παροχή υπηρεσιών των νέων προγραμμάτων όχι μόνο του Δήμους ή τα Ν.Π.Δ.Δ αυτών, αλλά και κάθε είδους φυσικό ή νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου που αναπτύσσει δραστηριότητες με σκοπό την Πρόνοια. Κατά συνέπεια, η νέα ΚΥΑ δίνει την δυνατότητα λειτουργίας των νέων προγραμμάτων από ιδιωτικές επιχειρήσεις. Εάν το γεγονός αυτό συνδυαστεί με την καθυστέρηση λειτουργίας των νέων Νομικών Προσώπων στους Δήμους, τα οποία θα μπορούσαν να διεκδικήσουν το πρόγραμμα για λογαριασμό του δημοσίου, οι πιθανότεροι υποψήφιοι ανάδοχοι καθίστανται οι ιδιωτικές επιχειρήσεις!
Οι παραπάνω κίνδυνοι έχουν ήδη γίνει φανερή στην περίπτωση του Δήμου Ηλιούπολης. Στο δήμο μας, το πρόγραμμα "Βοήθεια στο Σπίτι" παρέχει υπηρεσίες σε 120 ηλικιωμένα άτομα και ΑΜΕΑ, τα περισσότερα εκ των οποίων δεν διεθέτουν συγγενικό περιβάλλον, και άρα απειλούνται με αποκλεισμό τους από τις υπηρεσίες του νέου προγράμματος. Την ίδια στιγμή, στο πρόγραμμα απασχολούνται 7 εργαζόμενοι οι οποίοι και αναλογούν στους 120 εξυπηρετούμενους. Ενδεχόμενη αδυναμία αντικατάστασης των 120 παλιών εξυπηρετουμένων με 120 νέους από την μεριά του Δήμου, θα οδηγήσει στην απόλυση 7 τουλάχιστον εργαζομένων, οι οποίοι απασχολούνται με συμβάσεις ορισμένου χρόνου για διάστημα μεγαλύτερο των τεσσάρων ετών. Τέλος, η καθυστέρηση σύστασης και λειτουργίας των νέων Νομικών Προσώπων στον δήμο μας, δίνει το περιθώριο σε ιδιώτες της πόλης μας να διεκδικήσουν αυτοί για λογαριασμό τους την χρηματοδότητηση από την Ε.Ε.Τ.Α.Α, γεγονός το οποίο θα σημάνει τον οριστικό τερματισμό της λειτουργίας του προγράμματος "Βοήθεια στο Σπίτι" στον Δήμο Ηλιούπολης.
Τα παραπάνω καθιστούν αναγκαία την δραστηριοποίηση της Νέας Δημοτικής Αρχής προκειμένου να μην αποκλειστούν τα ηλικιωμένα άτομα και ΑΜΕΑ που διαβιούν μόνα τους, να μην απολυθούν οι εργαζόμενοι του προγράμματος "Βοήθεια στο Σπίτι", και τέλος να μην χαθεί ο δημόσιος και δωρεάν χαρακτήρας του προγράμματος.
Δημήτρης Πίσσας
Οικονομολόγος
