email:baltas94[at]otenet.gr
Η Ηλιούπολη όπως και όλα τα προάστια της Αθήνας αναπτύχθηκε χωρίς προηγούμενες περιβαλλοντολογικές μελέτες και κυρίως σε καταπατηθέντα κτήματα του δημοσίου, ένα των οποίων είναι και η γνωστή περίπτωση της οικογένειας Νάστου . Μόλις μετά την μεταπολίτευση το κίνημα της προστασίας του περιβάλλοντος κατόρθωσε να αναδείξει την ανάγκη προστασίας των &la quo;ελεύθερων χώρων» και την αξιοποίησή τους για λογαριασμό των κατοίκων των σύγχρονων πόλεων όπως η Ηλιούπολη. Πέρα όμως από το περιαστικό περιβάλλον αλλά και τους εντός της πόλης ελεύθερους χώρους που κινδυνεύουν από τις ανθρώπινες παρεμβάσεις και από μεγάλα κυρίως συμφέροντα , έχομε και το αστικό περιβάλλον , το περιβάλλον μέσα στη πόλη που δέχεται μια επίθεση από πλήθος «πολιτών» που τοποθετούν το ατομικό τους συμφέρον πάνω από την ευθύνη προστασίας του δημόσιου χώρου. Αρωγοί της επίθεσης αυτής της περίφημης «ιδιωτικής πρωτοβουλίας» σε βάρος του Δημόσιου- Δημοτικού χώρου είναι κυρίως οι Δήμοι οι οποίοι επιδεικνύουν σκόπιμα πλημμελή φροντίδα προστασίας του δημόσιου ή δημοτικού χώρου. Με το πρόσχημα κοινωφελών αναγκών , ανέχονται , κάνουν στραβά μάτια , επιχειρηματολογούν ψευδώς και τελικά ενθαρρύνουν οικονομικές δραστηριότητες οι οποίες καταλαμβάνουν δημόσιο χώρο. Μερικά παραδείγματα τεκμηριώνουν , την κατά την άποψή μου , συνεχή πίεση - κατάληψη του δημόσιου χώρου από την «ιδιωτική πρωτοβουλία».
Οι πλατείες της Ηλιούπολης είναι αδιάβατες για τους πολίτες, αξιοποιούνται όμως άριστα για την τοποθέτηση διαφημιστικών μέσων, λες και οι σχετικές παρεμβάσεις γίνονται για την ανάδειξη των μέσων αυτών. Ακόμα και κάποια μικρά ξέφωτα, μικρά παρκάκια σε τρίγωνα ή άλλες περιπτώσεις που επιβιώσανε μικρές συστάδες δένδρων, γίνονται άριστο φόντο για την τοποθέτηση διαφημιστικών πινακίδων, στερώντας το μάτι του δημότη από μια ανάσα φύσης. Όπου οι εμπορικές διαφημίσεις αφήσανε χώρο, πανώ , ταμπλώ και κάθε είδους διαφημιστικές ευρεσιτεχνίες , παντός πολιτιστικού ή μη φορέα , έρχονται να τυλίξουν τα κακόμοιρα δενδράκια των πλατιών αδιαφορώντας για την αισθητική της πόλης που τελικά διαμορφώνουν . Αυτό που προέχει είναι , ο Δημότης να λάβει το μήνυμα τους! Ενημέρωση το λένε ! Ο πολιτισμός έχει και αυτή την πλευρά του!
Τελευταία παρατηρούνται αθρόες μετατροπές των περιπτέρων σε super markets. Καταλαμβάνουν χώρους 20-30 τ.μ. πεζοδρομίων και πλατειών , στις περισσότερες μάλιστα περιπτώσεις εμποδίζοντας ουσιαστικά την κυκλοφορία των πεζών. Στη κεντρική πλατεία η διαμόρφωση της παιδικής χαράς έλαβε σοβαρά υπόψη το υπάρχων περίπτερο και την «αναγκαία» επέκταση του σε super market και ανατοποθέτησε το μνημείο του Κολοκοτρώνη προς την πλευρά της Σοφοκλή Βενιζέλου αποκρύπτοντας του την θέα της πλατείας . Κάτσε τώρα Κολοκοτρώνη να βλέπεις και να σε βλέπει ο «Γερμανός» !
Ενδιαφέρων παρουσιάζει και η «ιμπεριαλιστική» επέκταση των χρήσεων των καταστημάτων αναψυχής με τα γνωστά τραπεζοκαθίσματα. Πλείστα εξ αυτών έχουν αποκτήσει σταθερές εγκαταστάσεις και με την βούλα του νόμου. Επί πλέον οι διαφημιστικές ομπρέλες που χρησιμοποιούνται διαμορφώνουν ένα ιδιαίτερο διαφημιστικό περιβάλλον από το οποίο δεν μπορεί να ξεφύγει κανείς ακόμα και την ώρα που προσπαθεί να χαλαρώσει λίγο. Οι διευκολύνσεις των δημοτικών αρχών σε τέτοιου είδους εκμεταλλεύσεις της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, είναι μια άμεση αποτροπή της πιθανότητας, ιδιωτική γη να γίνει συμφέρουσα , διαθέτοντας δικό της χώρο για τις εκμεταλλεύσεις αναψυχής . Και αν ακόμα κάποιος είχε την πρόθεση να διαθέσει δικό του ιδιωτικό χώρο για μια τέτοια χρήση , θα είχε να αντιμετωπίσει τον αθέμιτο ανταγωνισμό των χρηστών δημόσιου χώρου που διατίθεται σε ιδιαίτερα χαμηλές τιμές . Σε άλλους Δήμους τα μεγάλα κέντρα διασκέδασης είναι εγκατεστημένα σε καθαρά δημοτικούς – δημόσιους χώρους στερώντας από τους πολίτες την πρόσβαση σε αυτούς τους χώρους..
Τα στέγαστρα στις στάσεις των λεωφορείων εξυπηρετούν μια ουσιαστική ανάγκη των Δημοτών που κάνουν χρήση των μαζικών μέσων μεταφοράς . Ποια είναι όμως η ανάγκη εγκατάστασης δύο και τριών στεγάστρων «εν σειρά» καταλαμβάνοντας ζωτικό χώρο, από τον ολίγο απομένοντα ? Προφανώς οι ανάγκες εξυπηρέτησης των αναγκών της «ιδιωτικής πρωτοβουλίας» στη διαφήμιση.
Οι λεωφόροι της Ηλιούπολης με νησίδα στο μέσον , με τα πράσινα παρτέρια τους και τις κολώνες της ΔΕΗ αποτελούν άριστη υποδομή για κάθε είδους προβολή τραγουδιστών , κέντρων διασκέδασης , κερδοσκοπικών εκδηλώσεων με μανδύα πολιτιστικού ενδιαφέροντος κ.λ.π. δραστηριοτήτων με τα γνωστά «σάντουιτς» χαρτοαφισσών. Πόσο όμως ,τέτοιου είδους χρήσεις , είναι συμβατές με το ούτως ή άλλως βασανισμένο περιβάλλον της πόλης μας ?
Η πρόκληση έντονων προβλημάτων κυκλοφορίας στη πόλη μας ,ακόμα και το κλείσιμο με αλυσίδες δημοτικών δρόμων , για την εξυπηρέτηση των αναγκών της ιδιωτικής πρωτοβουλίας σε δράσεις όπως μεγάλα super market , σχολείων κ.λ.π. αποτελεί μια ακόμα βάρβαρη και σαφώς αντιπαιδαγωγική συμπεριφορά της «ιδιωτικής πρωτοβουλίας» σε βάρος του δημόσιου –δημοτικού χώρου που εξελίσσεται κάτω από τα μάτια της εκάστοτε Δημοτικής αρχής!
Ο κατάλογος των προσβολών που δέχεται το αστικό περιβάλλον από τους ίδιους τους «δημότες» είναι ατελείωτος. Καλό θα ήταν ως δια μαγείας μια μέρα να αντιληφθούμε όλοι την ευθύνη μας και να προσαρμόσομε την συμπεριφορά μας ανάλογα! Επειδή όμως αυτό δεν γίνεται , την ευθύνη για την συμμόρφωσή μας , την έχομε εκχωρήσει στην εκάστοτε εκλεγμένη δημοτική αρχή . Η Δημοτική αρχή έχει την ευθύνη να προστατεύσει τον δημόσιο χώρο και επί πλέον να καταστήσει σαφές πως η «ιδιωτική πρωτοβουλία» οφείλει να εξυπηρετήσει τις ανάγκες της με δικό της ιδιωτικό χώρο. Καλός ο αγώνας για την προστασία της δημόσιας περιουσίας από τους μεγαλοκαταπατητές . Αυτό όμως σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να οδηγήσει στην παράβλεψη της ευθύνης μας από την μικροκαταπάτηση. Η μικροκαταπάτηση δεν είναι λαϊκό δικαίωμα ή λαϊκή κατάκτηση !
Λένε πως η δικαιοσύνη είναι τυφλή ! Φαίνεται πως δεν είναι η μόνη τυφλή εξουσία . Οι Δημοτικές αρχές να δείτε τύφλα που έχουν !! Εν όψει των εκλογών του Νοεμβρίου ας προβληματιστούμε λίγο και ας εκλέξομε την Δημοτική μας εξουσία με την προοπτική να μας βοηθήσει λίγο να αλλάξομε και εμείς ως πολίτες ! Θα βοηθούσε τους πολίτες να γνωρίζουν τις θέσεις των υποψηφίων Δημάρχων στα παραπάνω θέματα. Ελπίζω οι «λαλίστατοι» συνήθως υποψήφιοι και τα στελέχη αυτών να διατυπώσουν έγκαιρα τις θέσεις τους και να καλύψουν και τους δικούς μου ‘πεζούς’ προβληματισμούς !
Γιώργος Μπαλτάς
17.4.10
