email:kaptenp[at]gmail.com
Ηταν τουλάχιστον ατυχής η μετονομασία του "Καποδίστρια 2" σε "Καλλικράτη" απο τον υπουργό Εσωτερικών Γιάννη Ραγκούση.
Ο Καλλικράτης, ως ιστορικό πρόσωπο, δημιούργησε αυτά που δημιούργησε, σε περίοδο ακμής της Αθηναϊκής Δημοκρατίας που ταυτόχρονα όπως αναφέρει ο Πλούταρχος, όλη η πολιτική σύλληψη της Δ ημοκρατίας και του Περικλή, ήταν ένα τεράστιο πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων που συνέβαλε τα μέγιστα στο μεγαλείο της Αθήνας και στην απασχόληση των ελεύθερων πολιτών.
Τα δημιουργήματα και οι κατασκευές του Καλλικράτη, του Ικτίνου και άλλων συνεργατών τους, όπως επισημαίνουν όλοι οι ειδικοί, εκτός από την απαράμιλλη αισθητική, ήταν εξαιρετικά στέρεες και ανθεκτικές κατασκευές, όπως αποδείχθηκε στο διάβα των αιώνων.
Σήμερα ο Παρθενώνας είναι ακόμα στη θέση του, και αν υπήρχαν και τα λεηλατημένα μάρμαρα τα οποία βρίσκονται Βρετανικού Μουσείου, τα πράγματα θα ήταν ακόμα καλύτερα.
Η νέα αρχιτεκτονική
Όσον αφορά τώρα το σχέδιο “Καλλικράτης”πρόκειται για μια “έκθεση ιδεών”, η οποία παραγγέλθηκε περί τα μέσα Οκτωβρίου, με ρήτρα να είναι έτοιμη πριν τα Χριστούγεννα.
Η “έκθεση ιδεών” αποτελεί συρραφή επιλεγμένων τμημάτων της (ευρύτερης) μελέτης του Ι.Τ.Α, με μοναδικό στόχο την επικοινωνία, όπως άλλωστε και το σχέδιο αντικατάστασης των συμβατικών κρατικών αυτοκινήτων με υβριδικά.
Τα οράματα για μια χώρα αποκεντρωμένη, με λαϊκούς θεσμούς που θα συμβάλλουν στην ανάπτυξη, στη δημοκρατία, στη διαφάνεια και στη συμμετοχή, έχουν βαθιές ρίζες στην αγωνιστική παράδοση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και του Λαού μας.
Μια ματιά στα κείμενα αλλά και στα έργα της αυτοδιοίκησης στην Ελεύθερη Ελλάδα την περίοδο της Εθνικής Αντίστασης θα καταδείξουν πλήρως αυτή την άποψη που υπάρχει στη κουλτούρα της Αριστεράς και όχι μόνο.
Η σύγχρονη Τοπική Αυτοδιοίκηση, Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια, πρέπει να οικοδομείται πάνω σε ορισμένες παραδοχές, όπως :
“Οι τοπικές αρχές είναι υπεύθυνες για την παροχή μιας σειράς υπηρεσιών, πολλές από τις οποίες προβλέπει η νομοθεσία σε εθνικό επίπεδο. Παρ' όλα αυτά οι Ο.Τ.Α είναι επίσης πολιτικοί θεσμοί που συγκροτούνται με τοπικές εκλογές με την δυνατότητα της ύπαρξης της τοπικής επιλογής και “τοπικής φωνής”.
Στα πλαίσια των παραμέτρων που ορίζονται από αυτές τις συνθήκες , μπορεί να αποδοθεί διαφορετική έμφαση στο ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Οι τοπικές αρχές μπορούν να αντιμετωπιστούν ως διαμεσολαβητές για την παροχή υπηρεσιών. Μπορούν ωστόσο και πρέπει, να αντιμετωπιστούν και ως πολιτικοί θεσμοί που συγκροτούνται για την τοπική αυτο-κυβέρνηση με ευθύνες για την περιοχή τους, πολύ ευρύτερες από την απλή παροχή υπηρεσιών”.
Αυτή η βασική περιγραφή για το ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, δεν υιοθετείται ως αντίληψη και λογική, στο κείμενο που παρουσίασε ο κ. Ραγκούσης.
Αντίθετα υιοθετούνται άλλες λογικές, που θέλουν την Τοπική Αυτοδιοίκηση, ως την πρώτη βαθμίδα της κρατικής διοίκησης.
Διαφάνεια και λαϊκός έλεγχος
Η ορθή διαχείριση και η διεκπεραίωση των δημοσίων υποθέσεων με στόχο την εξυπηρέτηση του πολίτη, είναι έννοιες βαθύτατα πολιτικές γιατί συνδέονται με την διαφάνεια, τη συμμετοχή, το λαϊκό έλεγχο και τη δημοκρατία.
Στο σχέδιο Ραγκούση υιοθετείται αβασάνιστα η άποψη ότι ο μεγάλος Δήμος είναι και ο αποτελεσματικός Δήμος.
Η πραγματικότητα όμως, τόσο στην Ελλάδα, όσο και στην Ευρώπη είναι εντελώς διαφορετική.
Ο μέσος όρος πληθυσμού των Ο.Τ.Α στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι περίπου 5.000 κάτοικοι.
Επίσης θα είχε εξαιρετικό ενδιαφέρον, αν η ΚΕΔΚΕ έμπαινε στο κόπο να κάνει μια μελέτη, συγκρίνοντας τα αποτελέσματα των μεγάλων με τους μικρότερους Δήμους, την δεκαετία που πέρασε από τον ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ 1.
Η αναγκαιότητα των συνενώσεων πρέπει να υπαγορεύεται απο τη ζωή και δεν χρειάζεται να υπάρχουν τόσο μεγάλες βιασύνες, όταν το κύριο βάρος της μεταρρύθμισης, στο δεύτερο στάδιο, πρέπει να είναι η Αυτοδιοικούμενη Περιφέρεια και η Κεντρική Διοίκηση.
Ο "Καποδίστριας 1" κατάργησε στην ουσία τις Κοινότητες με μια “μονοκοντυλιά” και στη συνέχεια η αποτυχία του να δημιουργήσει βιώσιμους Ο.Τ.Α, οφείλεται στην εγκατάλειψή του από τις Κυβερνήσεις, μετά την απομάκρυνση του Αλέκου Παπαδόπουλου από το Υπουργείο Εσωτερικών.
Δεν θα πρέπει επίσης να ξεχνά κανείς, ότι τα επιχειρησιακά προγράμματα ΕΠΤΑ και ΘΗΣΕΑΣ, χρηματοδοτήθηκαν από πόρους της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, χωρίς την εφαρμογή των όσων προέβλεπαν οι εισηγητικές εκθέσεις τους, δηλαδή την γενναία μεταφορά νέων πόρων από το κεντρικό κράτος προς τους Δήμους και τις Κοινότητες, στο πλαίσιο της δημοκρατικής αποκέντρωσης.
Σήμερα σε συνθήκες δημοσιονομικής πειθαρχίας που αγγίζει τα όρια της τρομοκρατίας της μεγάλης πλειοψηφίας του ελληνικού λαού, η Τοπική Αυτοδιοίκηση οφείλει να είναι εξαιρετικά επιφυλακτική για τις κυβερνητικές προθέσεις για το “καλάθι” των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (Κ.Α.Π), αλλά και άλλα εξίσου σοβαρά θέματα, όπως οι ελαστικές μορφές απασχόλησης, τα “νέου τύπου σχολεία”των Ο.Τ.Α, με γνώμονα την αλόγιστη κερδοφορία και την καθολική επιβολή του “ιδιωτικού” απέναντι στο “κοινωνικό”.
Το νέο μοντέλο διακυβέρνησης
Το σχέδιο Ραγκούση περιγράφει ένα μοντέλο διακυβέρνησης πανομοιότυπο για την Περιφέρεια και τον Δήμο.
Ουσιαστικά πρόκειται για 4 και όχι για 2 βαθμούς, εκ των οποίων οι δυο είναι μονοπρόσωπα όργανα διοίκησης(χωρικός αντιπεριφερειάρχης και τοπικός αντιδήμαρχος), ενώ παράλληλα διατηρείται και η κρατική Περιφέρεια.
Στην ουσία πρόκειται για ομοσπονδία νομών στην Αιρετή Περιφέρεια και καρικατούρα ισχυρού Δήμου στην Πρωτοβάθμια Αυτοδιοίκηση.
Ο χωρικός αντιπεριφερειάρχης και ο τοπικός αντιδήμαρχος με τόσες αρμοδιότητες είναι πολύ εύκολο να “διολισθήσουν” σε αυταρχικές και αντιδημοκρατικές συμπεριφορές των σημερινών νομών ή των δημοτικών διαμερισμάτων ευθύνης τους.
Τα Τοπικά Συμβούλια, καταργούνται σε οικισμούς κάτω από 500 κατοίκους και η εκπροσώπηση των τοπικών κοινωνιών γίνεται και εδώ μονοπρόσωπη.
Όλα αυτά αποτελούν συνειδητή εγκατάλειψη της αντιπροσωπευτικότητας και της πολυφωνίας, με βάση ένα αναλογικό εκλογικό σύστημα, βασικής προϋπόθεσης για την επιτυχία οποιαδήποτε μεταρρύθμισης.
Η Αθηναϊκή Δημοκρατία και ο Περικλής εξασφάλισαν τους όρους για την αποπεράτωση του εγχειρήματος. Η εσκεμμένη μη δέσμευση της Κυβέρνησης σε τίποτα που έχει να κάνει με την χρηματοδότηση της “νέας Αρχιτεκτονικής”, σε απόλυτη σχέση με αυτά που συνέβησαν στο παρελθόν με τον Καποδίστρια 1 είναι φυσικό να δημιουργούν καχυποψία ακόμα και για τους σκοπούς της θρυλούμενης μεταρρύθμισης.
Συμπερασματικά, η προτεινόμενη μείωση του αριθμού των Ο.Τ.Α δεν γίνεται για την μεταφορά αρμοδιοτήτων και πόρων, όπως ισχυρίζεται η Κυβέρνηση, αλλά με την ισχυρότερη κρατική παρέμβαση για την δημιουργία ευνοικότερων όρων για επενδύσεις επιχειρηματικών ομίλων στα νέα, λιγότερα σε αριθμό διοικητικά σχήματα, αλλά με μεγαλύτερη πληθυσμιακή συγκέντρωση. Προωθείται ετσι πιο αποτελεσματικά η στρατηγική των ιδιωτικοποιήσεων, των ευέλικτων μορφών εργασίας και η επιβολη νέων φόρων και τελών που θα πλήξουν άμεσα τους μισθωτους, τους αγρότες, τους αυτοαπασχολούμενους και τους συνταξιούχους, δηλαδή την συντριπτική πλειοψηφία του ελληνικού λαού.
