email:mail[at]lyk-s-paideia.att.sch.gr
"Οι σοφοί θα ηγούνται και θα κυβερνούν και οι αμαθείς θα ακολουθούν" Πλάτων
Μελετώντας κανείς την "πολιτική" του Πλάτωνα σίγουρα θα προβληματιστεί για το ρόλο που παίζουν κάποιες ηθικές αξίες στην πολιτική όπως η Δικαιοσύνη, το Αγαθό, το Κάλλο ς, η Σοφία, η Αλήθεια και η Ευτυχία.
Η πλατωνική θεωρία για δικαιοσύνη δείχνει ξεκάθαρα ότι ο Πλάτωνας τοποθετούσε το θεμελιακό πρόβλημα της πολιτικής στο ερώτημα : Ποιός κυβερνά το κράτος ; (Σας θυμίζει κάτι ; )
Είναι φανερό πως απο τι στιγμή που τίθεται το ερώτημα "Ποιος θα ' πρεπε να κυβερνά;" είναι δύσκολο να αποφευχθεί κάποια απάντηση του τύπου " ο άριστος" ή "ο πιο σοφός" ή "ο γεννημένος κυβερνήτης" . Μια παρόμοια απάντηση, όσο πειστική και αν φαίνεται - γιατί ποιός θα συνηγορούσε υπέρ μιας κυβέρνησης απο το "χείριστο" ή "το μεγαλύτερο ηλίθιο" ; - είναι εντελώς άχρηστη.
Αν αποδεχθούμε μια απο τις παραπάνω απαντήσεις αβασάνιστα τότε είναι πολύ εύκολο να πιστέψουμε ότι κάποιο θεμελιακό πρόβλημα της πολιτικής θεωρίας έχει λυθεί. Ακόμη όμως και σ' αυτή την περίπτωση οι πολιτικοί κυβερνήτες δεν είναι πάντα αρκετά "καλοί" ή "σοφοί" και ότι δεν είναι καθόλου εύκολο να έχουμε μια κυβέρνηση, στην καλοσύνη και την σοφία της οποίας να μπορεί κανείς άνευ όρων να βασίζεται. Αν αυτό γίνει δεκτό, τότε θα πρέπει να ρωτήσουμε μήπως θα 'πρεπε η πολιτική σκέψη να αντιμετωπίσει απο την αρχή κιόλας το ενδεχόμενο μιας κακής κυβέρνησης ' μήπως θα ' πρεπε να είμαστε έτοιμοι για τους χείριστους ηγέτες και να ελπίζουμε για τους άριστους. Αυτή η σκέψη οδηγεί σε μια νέα προσέγγιση στο πρόβλημα της πολιτικής, γιατί μας αναγκάζει να αντικαταστήσουμε το ερώτημα : Ποιος θα πρέπει να κυβερνά με το νέο " Πως μπορούμε να οργανώσουμε τους πολιτικούς θεσμούς μας με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι δυνατό οι κακοί ή ανίκανοι κυβερνήτες να εμποδίζονται απο του να προξενούν πολύ μεγάλη ζημιά";
Για να θέσουμε το πρόβλημα του θεσμικού ελέγχου των κυβερνώντων δεν χρειάζεται να προυποθέσουμε τίποτε περισσότερο απο την παραδοχή ότι οι κυβερνήσεις δεν είναι πάντα καλές ή σοφές. Σπάνια οι κυβερνώντες βρίσκονται σ' ένα υψηλότερο απο το μέσο επίπεδο, τόσο απο ηθική όσο και απο διανοητική άποψη, και μάλιστα συχνά κάτω απ' αυτό. Θεωρώ ακόμα πως είναι εύλογο να υιοθετούμε στην πολιτική την αρχή της προετοιμασίας για το χειρότερο, όσο γίνεται πιο καλά, ενώ παράλληλα βέβαια να προσπαθούμε να πετύχουμε το καλύτερο.
Περισσότερα στο βιβλίο του Καρλ Πόππερ "Η ανοιχτή κοινωνία και οι εχθροί της" - Η γοητεία του Πλάτωνα. εκδ. Δωδώνη
"Νους ορη και νους ακούει" μτφ "Το μυαλό βλέπει και το μυαλό ακούει" Επιχάρμου.
" Πλάτων Αντισθένους εν τη διατριβή ποτε μακρολογήσαντος "αγνοείς" είπεν " ότι του λόγου μέτρον εστίν ουχ ο λέγων αλλ' ο ακούων" μτφ "Όταν κάποτε ο Αντισθένης, σε μια συζήτηση εμακρολόγησε, του είπε : αγνοείς ότι το μέτρο του λόγου δεν είναι ο ομιλητής, αλλά ο ακροατής".
Έτσι κλείνω γιατί μάλλον σας κούρασα.
Σας ευχαριστώ για τα μηνύματα.
Χαράλαμπος Κυραϊλίδης
Αρχαιολόγος - Διευθυντής Λυκείου Εκπαιδευτηρίων ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΑΙΔΕΙΑ.
