ΑΧ ΕΞΟΥΣΙΑ-Συνέντευξη με τον Χρύσανθο Τάσση

ΑΧ ΕΞΟΥΣΙΑ: ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΡΩΤΙΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΠΙΜΕΛΕΙΤΑΙ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ Ο ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Ή ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΞ Ή ΧΟΜΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥΣ Ή ΤΣΑΚΘΑΝ





1. Η δεκαετία 2010-2020 ήταν αυτή ο κόσμος που είδε την καταστροφή της Κεντροαριστεράς;

Η δεκαετία του 2010 χαρακτηρίστηκε από τη μεγάλη οικονομική κρίση που ξεκίνησε ως κρίση του Real Estate στις ΗΠΑ από το 2007 και επεκτάθηκε σε όλες τις χώρες και στην Ευρώπη. Στο πλαίσιο αυτό, διαφάνηκε μια σύγκλιση στις πολιτικές αντιμετώπισης της κρίσης ανάμεσα στις βασικές κομματικές οικογένειες. Έτσι η Ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία ταυτίστηκε με περιοριστικές πολιτικές λιτότητας με αποτέλεσμα να μην μπορεί να αναπαραχθεί ούτε πολιτικά αλλά ούτε και εκλογικά. Ωστόσο, αυτό που θα πρέπει να επισημανθεί είναι ότι η συγκεκριμένη πορεία είναι το αποτέλεσμα συγκεκριμένων ιδεολογικών και οργανωτικών επιλογών των κομμάτων αυτών ήδη από τη δεκαετία του 1970 όταν και λόγω της οικονομικής κρίσης υιοθέτησαν περιοριστικές πολιτικές οι οποίες εντάθηκαν κατά τη δεκαετία του 1990 με την υιοθέτηση του εκσυγχρονιστικού Τρίτου Δρόμου με την ουσιαστική αποδοχή του νέο-φιλελευθερισμού. Μάλιστα, οι συγκεκριμένες επιλογές συνδυάστηκαν και με μια λογική απομαζικοποίησης καθώς επέλεξαν να μειώσουν τη σημασία της κομματικής οργάνωσης στη διαμόρφωση της ιδεολογίας, του προγράμματος αλλά και την παραγωγή του πολιτικού προσωπικού, ζητήματα τα οποία «παραχωρήθηκαν» στα ιδιωτικά ΜΜΕ, μια διαδικασία κρατικοποίησης των πολιτικών κομμάτων. Επίσης, κατά τη διάρκεια της κρίσης τα περισσότερα κόμματα της σοσιαλιστικής οικογένειας υιοθέτησαν αποκλειστικά μετά-υλιστική πολιτική ατζέντα σε μια εποχή όπου τα υλιστικά αιτήματα και τα θέματα του κοινωνικού κράτους απασχολούσαν σημαντική μερίδα της κοινωνίας και ειδικότερα τα στρώματα της παλαιάς και νέας εργατικής τάξης και των μεσαίων στρωμάτων τα οποία παραδοσιακά αποτελούσαν την κοινωνική συμμαχία αυτής της κομματικής οικογένειας. Έτσι, τα σοσιαλιστικά κόμματα βρέθηκαν σε αδυναμία πολιτικής έκφρασης κοινωνικών στρωμάτων με αποτέλεσμα να διαφαίνεται έντονα μια τάση πολιτικής και εκλογικής υποχώρησης. Στην ελληνική περίπτωση η συγκεκριμένη τάση εκφράστηκε με την πολιτική και εκλογική υποχώρηση του ΠΑΣΟΚ του ηγεμονικού κόμματος στο Ελληνικό Πολιτικό και Κομματικό Σύστημα την Γ΄ Ελληνική Δημοκρατία

2. Τι γίνεται στο χώρο του Κέντρου;

Ένα από τα σημαντικά ζητήματα τα οποία έχει οδηγήσει το ΠΑΣΟΚ σε πολιτική και εκλογική κρίση είναι η «στροφή προς το Κέντρο» καθώς στην ιστορική του διαδρομή το ΠΑΣΟΚ αυτοπροσδιοριζόταν στην Αριστερά. Έτσι, την περίοδο του Α. Παπανδρέου είχε υιοθετήσει το θεωρητικό σχήμα της Σχολής της Εξάρτησης το οποίο συμβόλιζε τον σοσιαλιστικό και νέο-μαρξικό του προσανατολισμό και τη σταθερή αντι-δεξιά του στρατηγική. Ακόμα και την περίοδο του Κ. Σημίτη με την υιοθέτηση του εκσυγχρονιστικού προτάγματος όπου οι ριζοσπαστικές αναφορές είχαν πλέον υποχωρήσει αισθητά και είχαν αντικατασταθεί από τεχνοκρατικού προσανατολισμού λύσεις, πάλι το ΠΑΣΟΚ αυτοπροσδιοριζόταν ως κομμάτι της κεντροαριστεράς και πάντως είχε μια συνεπή αντι-δεξιά ρητορική. Ωστόσο από την περίοδο του Γ. Παπανδρέου υιοθέτησε σοσιαλφιλελεύθερη ατζέντα και σε συνδυασμό με την οργανωτική διάλυση της κομματικής οργάνωσης (εισαγωγή των φίλων, αδιαμεσολαβητη σχέση μεταξύ Προέδρου και μελών, μείωση του ρόλου των ενδιάμεσων κομματικών οργάνων κ.α.) προετοιμάσθηκε το έδαφος για την υιοθέτηση των Μνηνομίων αλλά και με τη συνεργασία με τη ΝΔ επιλογές που οδήγησαν το ΠΑΣΟΚ να μετακινηθεί στρατηγικά και ως προς την κυβερνητική του πολιτική αλλά και ως προς τη σχέση του με τη ΝΔ και τελικά οδήγησαν σε πολιτική και εκλογική υποχώρηση. Η ουσιαστική μετακίνηση του κόμματος σε μια αντι-ΣΥΡΙΖΑ θέση ή στην καλύτερη περίπτωση στην τακτική ίσων αποστάσεων μεταξύ ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ περιορίζει την πολιτική και εκλογική του δυναμική. Εξάλλου η σύγχρονη πολιτική ιστορία φαίνεται να επιβεβαιώνει μια τέτοια εξέλιξη. Όταν το Κέντρο στην Ελλάδα ταυτίστηκε με τη Δεξιά (Κόμμα φιλελελυθέρων στον Εμφύλιο) είτε τήρησε ίσες αποστάσεις μεταξύ Αριστεράς και Δεξιάς (Ένωση Κέντρου – Νέες Δυνάμεις) εξαφανίστηκε πολιτικά και εκλογικά. Αντίθετα, στις περιπτώσεις που υιοθέτησε αντι-Δεξιά στρατηγική και προσπάθησε να συναντηθεί με κοινωνικά στρώματα της Αριστεράς (Εθνική Προοδευτική Ένωση Κέντρου και Ένωση Κέντρου) είχε πολιτικές και εκλογικές επιτυχίες στην ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο της Καχεκτικής Δημοκρατίας

AP 21006789526874 2
AP 21006789526874 2

3. Το «πείραμα» Τραμπ απέτυχε ή θα υπάρξει «δεύτερο κύμα» χωρίς «εμβόλιο»;

H πολιτική και εκλογική δυναμική του Donald Trump θα πρέπει να αναλυθεί με βάση τις αντιφάσεις και τα ελλείμματα σε οικονομικό, πολιτικό και κοινωνικό πεδίο που αντιμετωπίζει ο κοινωνικός σχηματισμός στις ΗΠΑ. Έτσι ο D. Trump δεν είναι το αποτέλεσμα της συγκυρίας, αλλά εκφράζει τη Νέα Δεξιά που οικοδομήθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και εκφράστηκε εκλογικά με τον R Reagan και το Ρεπουμπλικανικό κόμμα τη δεκαετία του 1980, σε συνδυασμό με τα νέα δεδομένα που κυριάρχησαν στην κοινωνία των ΗΠΑ από τη δεκαετία του 1990. Εκφράζει δηλαδή τον έντονο συντηρητισμό, με βασικά χαρακτηριστικά τη νεοφιλελεύθερη ιδεολογία, σε συνδυασμό με το αίτημα για έναν έντονο προστατευτισμό στην οικονομία, την ισχυρή επιρροή της εκκλησίας στην πολιτική και την αντίθεση με τα ατομικά δικαιώματα, μια πολιτική ατζέντα που προωθεί το Tea Party στο Ρεπουμπλικανικό κόμμα. Επίσης κατάφερε να κερδίσει εκλογικά ένα μέρος της λευκής εργατικής τάξης στη λεγόμενη «ζώνη της σκουριάς» στις βόρειες πολιτείες οι οποίες πλήττονται από τη συνεχιζόμενη αποβιομηχανοποίηση και από την οικονομική κρίση του 2007. Ο D. Trump κατάφερε να παρουσιαστεί ως μια αντι-συστημική υποψηφιότητα, που εκπροσωπεί κοινωνικά στρώματα τα οποία νιώθουν δυσαρεστημένα με το «κατεστημένο» και των δυο κομμάτων. Με αυτό τον τρόπο κατάφερε να κερδίσει, καταρχάς, τις άμεσες προκριματικές εκλογές του Ρεπουμπλικανικού κόμματος, τους απαιτούμενους εκλέκτορες ώστε να εκλεγεί Πρόεδρος των ΗΠΑ το 2016, αλλά και να αυξήσει τις ψήφους στις εκλογές του 2020. Έτσι, κατά την άποψή μου και παρά την εκλογική ήττα η υποψηφιότητα με τα χαρακτηριστικά του D Trump ήρθε για να μείνει αν το Δημοκρατικό (και το Ρεπουμπλικανικό) κόμμα δεν αλλάξουν ιδεολογικό και οργανωτικό προσανατολισμό.



4. Το μέλλον του Δημοκρατικού κόμματος είναι μια από τα ιδία ή στροφή προς στα αριστερά και τι σημαίνει αυτό;

Το 2016, στην εκλογική νίκη του D. Trump «συνέβαλε» και η άρνηση του «κατεστημένου» του Δημοκρατικού κόμματος να αποδεχθεί μια επικράτηση του Bernie Sanders στις άμεσες προκριματικές του κόμματος, ο οποίος, αν και μη μέλος του κόμματος, ανέπτυξε πολιτική και εκλογική δυναμική με μια πολιτική ατζέντα, που συνδύαζε τα κοινωνικά δικαιώματα με τα φιλελεύθερα ατομικά δικαιώματα. Έτσι η επιλογή της Hillary Clinton μια καθαρά «συστημική» επιλογή έδωσε χώρο στον D Trump να αναδειχθεί ως η μόνη αντι-συστημική υποψηφιότητα. Το Δημοκρατικό Κόμμα μετά την υποψηφιότητα του Gary Hart για τις εκλογές του 1988 ο οποίος είχε μια πολιτική ατζέντα εναντίον του Δεύτερου Ψυχρού Πολέμου και έθετε το ζήτημα της αποβιομηχάνισης για την εργατική τάξη και εξαιτίας αυτής της ατζέντας δεν έφτασε να είναι καν ο επίσημος υποψήφιος, επέλεγε υποψηφιότητες με έμφαση στα μετά-υλιστικά αιτήματα και στην προώθηση της νέο-φιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης. Ακόμα και όταν είχε την ευκαιρία με τον Al Gore στις Προεδρικές εκλογές του 2000 να αγωνιστεί για δίκαιες εκλογές στη μεγαλύτερη φιλελεύθερη δημοκρατία επέλεξε να μην το κάνει. Έτσι το κατεστημένο του Δημοκρατικού κόμματος φαίνεται ότι έρχεται σε αντίθεση και με την εργατική τάξη αλλά και με μεσαία στρώματα και με τη νέα γενιά, κοινωνικά στρώματα τα οποία πλήττονται από την οικονομική κρίση και από την απουσία πολιτικών κοινωνικού κράτους. Αν ο Joe Biden παραμείνει σε μια αποκλειστικά φιλελεύθερη ατζέντα ατομικών δικαιωμάτων, ενώ από την άλλη συνεχίζει να «υποτιμά» την ανάγκη για μια νέα εναλλακτική οικονομική διευθέτηση και την εφαρμογή πολιτικών κοινωνικού κράτους, τότε η επόμενη περίοδος θα είναι πιθανό να χαρακτηριστεί από μεγαλύτερες κοινωνικές εντάσεις με επίκεντρο το Δημοκρατικό Κόμμα και καθόλου απίθανο να αντιμετωπίσει φυγόκεντρες τάσεις είτε προς μια ριζοσπαστική υποψηφιότητα είτε προς ένα άλλο πολιτικό κόμμα που θα αμφισβητήσει τον δικομματισμό των ΗΠΑ.



Ο Χρύσανθος Δ. Τάσσης είναι λέκτορας με αντικείμενο Πολιτική Κοινωνιολογία και
Ελληνικό Πολιτικό Σύστημα στο Τμήμα Κοινωνικής Διοίκησης και Πολιτικής
Επιστήμης στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο της Θράκης. Έχει διδάξει ως λέκτορας (με
το ΠΔ 407/80) στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων στο
Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και είναι μέλος ΣΕΠ στο Ελληνικό Ανοικτό
Πανεπιστήμιο.

Ilioupolis OnAir


 

ΣΤΑ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ