Ο Πάνος Τότσικας μας μιλάει για το νέο βιβλίο του «Εδώ κάποτε...συμβολή στην ιστορία της Ηλιούπολης» ( B' μέρος)

...συνεχίζουμε την συνέντευξη με τον Πάνο Τότσικα γαι το νέο του βιβλίο, «Εδώ κάποτε... συμβολή στην ιστορία της Ηλιούπολης».

Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου στο οποίο περιγράφετε πώς διαμορφώθηκε πολεοδομικά η Ηλιούπολη...

Το δεύτερο μέρος του βιβλίου αναφέρεται στην περίοδο μετά την Τουρκοκρατία, δηλαδή μετά το 1830 καθώς και μετά το 1925, όπου δημιουργήθηκε επίσημα η Ηλιούπολη.


Σ' αυτή την περίοδο λοιπόν, στην περιοχή μας καταγράφεται ένας οικισμός, ένα μικρό χωριό με επίκεντρο τον σημερινό ¶γιο Νικόλαο, εκεί που από την αρχαιότητα υπήρχε ένας ανοιχτός - ανοχύρωτος οικισμός. Ονομάζεται 'Καράς'. Το 1890 καταγράφεται ως «Μικρόν χωρίδιον Καράς» με 94 κατοίκους, από την τότε Στατιστική Υπηρεσία, το Υπουργείο Στρατιωτικών. Ως «χωριό Καράς» καταγράφεται επίσης το 1923 από τον Οδηγό του Ελευθερουδάκη με λιγότερους κατοίκους, 65 νομίζω. Πάρα πολλά από τα αρχαία ευρήματα από τις διάφορες αναφορές θα δει κανείς σήμερα να παραπέμπουν στο χωριό Καρά και όχι στην Ηλιούπολη, γιατί προϋπήρξε σ’ αυτή την περιοχή.
Εκεί υπήρξε ένα μεγάλο τσιφλίκι επί Τουρκοκρατίας. Αυτό το τσιφλίκι το είχαν διάφοροι, φέρεται ότι το είχε κάποιος Μουσταφά Καρά Αλής για αρκετά χρόνια και από τον Μουσταφά Καρά Αλή, φαίνεται να έμεινε το «τσιφλίκι Καρά», «Κτήμα Καρά».

Στην τελευταία περίοδο, κοντά στην επανάσταση του 1821 έχουμε ιδιοκτήτες με συγκεκριμένα ονόματα. Αυτοί οι τελευταίοι Τούρκοι ιδιοκτήτες το πούλησαν το 1830 σε κάποιους Έλληνες και κάποιους ξένους. Τέλος πάντων από το 1830 μέχρι και το 1922 αυτό το περίφημο «κτήμα Καρά», μεταβιβάστηκε σε αρκετούς ιδιοκτήτες. Είχαμε δηλαδή αρκετούς ιδιοκτήτες που το πήρανε είτε τμηματικά στην αρχή είτε ολόκληρο στη συνέχεια, κάποιους ¶γγλους, έναν Ιταλό και διάφορους άλλους και από το 1866 έχουμε ως ιδιοκτήτες, τον ναύαρχο Σωτηριάδη που ήτανε και από τους συμμετέχοντες στην Επανάσταση του 1821, τον Σκουζέ, τον Σκουφή, και τελικά φτάνουμε στο 1922, που αυτό το κτήμα περνάει πια στον Αλέξιο Νάστο.

Βέβαια, ένα μέρος του κτήματος αυτού το νοίκιαζε ο Νάστος, ως βοσκός που ήτανε, για να βόσκει το κοπάδι του και αυτό χρησιμοποιήθηκε ως άλλοθι. Έτσι, το αρχικό τμήμα Καρά (το οποίο υπολογίζεται σύμφωνα με επίσημες αποφάσεις των δικαστηρίων 320 στρέμματα και το πολύ - πολύ να έφτανε στα 1000 στρέμματα) ο κ Αλέξιος Νάστος θεωρούσε ότι έφτανε τα 12000 στρέμματα.
Δηλαδή έβαζε μέσα στην ιδιοκτησία την οποία αγόρασε υποτίθεται από τον προηγούμενο ιδιοκτήτη, όχι μόνο το κτήμα Καρά όπως ήταν καταγραμμένο το 1830 αλλά και την ευρύτερη περιοχή που έβοσκε τα ζώα του και θεωρούσε ότι είχε χρησικτησία. Μάλιστα, έφτανε να ισχυρίζεται ότι το «κτήμα Καρά» έφτανε μέχρι την κορυφή του Υμηττού!
Αυτό βέβαια από ένα σημείο και μετά κατέρρευσε και ο ίδιος σταμάτησε να διεκδικεί όλο το κομμάτι που σήμερα είναι εκτός σχεδίου στον Υμηττό, ο ίδιος και οι κληρονόμοι του εννοώ. Δηλαδή κάποια στιγμή διεκδικούσαν μέχρι την κορυφή του βουνού και από ένα σημείο και μετά λένε δεν διεκδικούμε το δάσος του Υμηττού, την εκτός σχεδίου περιοχή, διεκδικούμε κάποια κομμάτια που δεν έχουν δομηθεί ακόμα μέσα στην Ηλιούπολη ή δομηθήκανε από διάφορους κρατικούς φορείς κλπ.
Υπάρχει λοιπόν μια διένεξη τα τελευταία χρόνια από τον Νάστο και τους κληρονόμους του οι οποίοι πούλησαν πάρα πολλά στρέμματα, πολύ περισσότερα από αυτά που δικαιούνταν. Δηλαδή έχουν πουλήσει πάνω από 6000 στρέμματα, ενώ στην καλύτερη περίπτωση αυτό που τους ανήκε να ήταν 1000 στρέμματα.

Και σήμερα ακόμη συνεχίζεται αυτή η διένεξη με τους Νάστους. Έχουμε φτάσει στα δικαστήρια, δεν υπάρχει μία οριστική απόφαση, υπάρχουν κάποιες αποφάσεις που δικαιώνουν τους κληρονόμους Νάστου, υπάρχουν άλλες αποφάσεις που δικαιώνουν το Ελληνικό Δημόσιο.
Είναι μία κατάσταση που είναι ανοιχτή, υπάρχει πράγματι ένας τεράστιος κίνδυνος να χαθούνε οικόπεδα, να χαθούνε δημόσιοι χώροι και να περάσουν ξανά στα χέρια των κληρονόμων του Νάστου, γι αυτό ακριβώς το θέμα της δημόσιας ιδιοκτησίας, αποτελεί ένα κεντρικό ζήτημα για την Ηλιούπολη και γι αυτό το λόγο δίνω και στο βιβλίο μου ένα βάρος τόσο ιδιαίτερο που καταλαμβάνει ένα σημαντικό μέρος από το δεύτερο μέρος του βιβλίου. Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου επίσης, περιγράφεται η σημερινή κατάσταση της Ηλιούπολης, η πολεοδομική της εξέλιξη όπως ξεκίνησε από το 1925 και όπως φτάνει μέχρι το 2005. Τα τελευταία δηλαδή 80 χρόνια. Υπάρχουν αναφορές συγκεκριμένες για την πρώτη περίοδο της ζωής στην Ηλιούπολη δηλαδή από 1925, την προπολεμική και την μεταπολεμική περίοδο για την επόμενη περίοδο, από το 1950 μέχρι την μεταπολίτευση το 1975 και μετά αναφέρομαι στην πρόσφατη φάση που ζούμε, από το 1975 μέχρι σήμερα, τα τελευταία δηλαδή 30 χρόνια.

Οι αναφορές σας στην σημερινή Ηλιούπολη τι περιλαμβάνουν;

Στο τρίτο μέρος, υπάρχουν αρκετά κείμενα δικά μου που έχουνε γραφτεί με διάφορες αφορμές και διάφορες ευκαιρίες σε έντυπα της Ηλιούπολης από το 1984 και μετά, τα οποία αναδημοσιεύονται σ' αυτό το βιβλίο, γιατί πιστεύω ότι έχουνε μια ιδιαίτερη σημασία.
Υπάρχουνε και κάποια άλλα κείμενα επίσης δικά μου τα οποία έχουν γραφεί για κάποιες συλλογικότητες στις οποίες συμμετείχα όλα αυτά τα χρόνια, όπως η Πρωτοβουλία Πολιτών για την Προστασία του Υμηττού, η Επιτροπή Αγώνα Κατοίκων ενάντια στο ΚΥΤ της ΔΕΗ και το Κέντρο Κοινωνικής Παρέμβασης Ηλιούπολης στο οποίο συμμετέχω τώρα.
Επειδή πιστεύω λοιπόν ότι αυτά τα κείμενα συμβάλλουν στην καταγραφή και ανάδειξη της πρόσφατης ιστορίας της Ηλιούπολης, θεώρησα σκόπιμο να τα συμπεριλάβω μαζί με τα παλιότερα στοιχεία, ώστε τελικά να έχει κάποιος που ενδιαφέρεται για την ιστορία της Ηλιούπολης, μια άποψη όχι στατική, μια άποψη για τα αρχαία χρόνια, για τα παλιά χρόνια, αλλά μια άποψη και για την σημερινή πραγματικότητα και για το πως μπορούν να παρεμβαίνουν και πως παρεμβαίνουν σ αυτό που λέμε σημερινή πραγματικότητα κινήσεις πολιτών, φορείς πολιτών, αλλά και άτομα, όπως εγώ, συμβάλλοντας με τις απόψεις τους, με τις ιδέες τους, με τις προτάσεις τους, αλλά και με την δραστηριότητά τους, στο να διαμορφωθεί ένα συγκεκριμένο πλαίσιο ζωής για την πόλη μας.

Τι σχέδια έχετε για το βιβλίο σας;

Το βιβλίο αυτό, παρόλο που κυκλοφόρησε μέσα στο καλοκαίρι -τον Ιούλιο δηλαδή- κι έχουν περάσει δυόμισι μήνες από τότε, θεωρώ ότι πάει αρκετά καλά. Μέσα στον Οκτώβριο θα υπάρξει και μία δεύτερη έκδοση του βιβλίου, στη συνέχεια θα παρουσιαστεί δημόσια και θα γίνουν κάποιες συζητήσεις σε σχέση με το βιβλίο.

Προγραμματίζεται επίσης μία έκθεση από τις 20 Οκτωβρίου ως τις 30 Ιανουαρίου στο βιβλιοπωλείο 'Απρόβλεπτο' με υλικά και ντοκουμέντα που περιλαμβάνονται στο βιβλίο μου. Τέλος προγραμματίζεται από την Κινηματογραφική Λέσχη Ηλιούπολης, μια προβολή της ταινίας του Μάριου Νόττα που συνοδεύει την έκδοση, καθώς και μια συζήτηση για το βιβλίο και την ιστορία της Ηλιούπολης.
Οι δημοσιευμένες φωτογραφίες έχουν ληφθεί από το ίδιο το βιβλίο με την άδεια του συγγραφέα.

ΣΤΑ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ